ساخت یک پرتفوی با دارایی های امن

به گزارش به گزارش دنیای بورس به نقل از اقتصادنیوز، فضای اقتصاد ایران همچنان در وضعیت مبهم «نه جنگ، نه توافق» قرار دارد و رفتار بازارهای دارایی بیش از هر زمان دیگری تحت‌تأثیر نااطمینانی‌های سیاسی و انتظارات متغیر سرمایه‌گذاران شکل گرفته است. در چنین وضعیتی، نه شوک مشخصی برای تخلیه ریسک‌ها رخ داده و نه چشم‌انداز روشنی برای کاهش آن‌ها ترسیم شده است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، به شکل‌گیری نوعی تعادل ناپایدار در بازارها انجامیده و استراتژی‌های سرمایه‌گذاری را با پیچیدگی بیشتری مواجه کرده است.
.در همین راستا، علی نوروزی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگویی، با تشریح سناریوهای محتمل پیش‌روی اقتصاد، به بررسی روند بازارهایی همچون ارز، طلا، بورس و مسکن پرداخته و تلاش کرده است تصویری از رفتار سرمایه‌گذاران در مواجهه با این سطح از نااطمینانی ارائه دهد.
مشروح گفت‌وگو با علی نوروزی در ادامه می‌خوانید.
****
* آقای نورورزی! با تداوم وضعیت «نه جنگ نه توافق» روند بازارها در هفته‌های آینده را چطور می‌بینید؟
این سناریو عملاً اقتصاد را وارد یک رژیم ریسک‌پریمیوم پایدار می‌کند؛ یعنی بازارها نه با شوک تخلیه (Crash) مواجه‌اند و نه با شوک کاهش ریسک (Relief Rally)، بلکه با انباشت تدریجی نااطمینانی کار می‌کنند. در این فضا، سه اتفاق هم‌زمان رخ می‌دهد:
1. قیمت‌گذاری مبتنی بر ریسک سیاسی (Risk-Pricing) در همه دارایی‌ها فعال می‌ماند.
2. کاهش افق دید سرمایه‌گذاران (Shortening Horizon) و ترجیح نقدشوندگی بالا.
3. جابجایی مداوم نقدینگی بین بازارها به‌دنبال سیگنال‌های خبری کوتاه‌مدت.
برهمین اساس برآیند عملیاتی برای هفته‌های آینده:
ارز: روند صعودی با شیب ملایم اما پایدار؛ کف‌های قیمتی بالاتر (Higher Lows) شکل می‌گیرد.
طلا/سکه: بتای بالاتر نسبت به ارز؛ هر موج خبر منفی، ضریب واکنش بیشتری دارد.
بورس: رنج-فرسایشی با واگرایی درون‌بازاری؛ شاخص می‌تواند خنثی باشد اما «پخش عملکرد» بین صنایع شدید می‌شود.
مسکن: رکود معاملاتی عمیق‌تر، اما قیمت‌های اسمی چسبنده (Sticky)؛ کاهش واقعی از مسیر تورم، نه افت اسمی.
این سناریو، سناریوی فرسایش است؛ جایی که اشتباه بزرگ، دنبال‌کردن موج‌های خبری کوتاه‌مدت بدون چارچوب ریسک است.
*در چند روز اخیر شاهد رشد بیشتری در قیمت ارز و سکه هستیم. آیا تقاضای جدیدی وارد بازار شده یا عامل دیگری موجب رشد قیمت‌ها شده؟
سه لایه هم‌زمان در حال کار است و نکته مهم این است که ترکیب آن‌ها اهمیت دارد:
لایه اول: تقاضای احتیاطی: نه به‌معنای هجوم عمومی، بلکه افزایش «نسبت پوشش ریسک» در پرتفوی‌ها. بازیگران در حال بالا بردن وزن دارایی‌های ضدریسک هستند.
لایه دوم: بازتنظیم انتظارات (Repricing of Expectations): بازار در حال قیمت‌گذاری مجدد احتمال طولانی‌شدن وضعیت مبهم است. این یعنی افزایش «پریمیوم زمان» روی نرخ‌ها.
لایه سوم: فشردگی عرضه (Supply Frictions): حتی بدون جهش تقاضا، هر محدودیت سمت عرضه_اعم از دسترسی، نقل‌وانتقال یا رفتار عرضه‌کنندگان_می‌تواند قیمت را بالا ببرد.
پس می‌شود گفت، رشد اخیر الزاماً به معنای «ورود پول بزرگ جدید» نیست؛ بیشتر به معنای افزایش ضریب احتیاط و تغییر وزن دارایی‌ها در پرتفوی‌هاست.
در این سناریو همه بازارها یکسان واکنش نمی‌دهند
*در سناریوی توافق، کدام بازارها بیشترین پتانسیل رشد یا اصلاح قیمت را دارند و سرمایه‌گذاران باید از چه دارایی‌هایی فاصله بگیرند؟
در توافق، مهم‌ترین اتفاق، فروکش کردن پریمیوم ریسک سیاسی و بازگشت نسبی قابلیت پیش‌بینی است. اما همه بازارها یکسان واکنش نمی‌دهند:
برندگان اصلی (Relief + Re-rating):
بانک‌ها: کاهش ریسک ترازنامه، بهبود دسترسی بین‌المللی، افت هزینه تامین مالی.
خودرو و مصرفی‌ها: بهبود سمت تقاضا، کاهش هزینه‌های وارداتی/لجستیکی.
حمل‌ونقل/لجستیک: افزایش حجم فعالیت و کاهش ریسک عملیاتی.
بخشی از ریالی‌ها: که از ثبات و رشد تقاضای داخلی منتفع می‌شوند.
بازندگان یا در معرض اصلاح: 
ارز، طلا، سکه: تخلیه پریمیوم ریسک؛ اصلاح می‌تواند تند و سریع باشد.
دارایی‌های صرفاً تورم‌محور: که قیمت‌شان بیش از بنیاد، با نااطمینانی بالا رفته است.
در واقع بازار سهام در این سناریو «یکپارچه» رشد نمی‌کند؛ Re-rating انتخابی رخ می‌دهد. سهم‌هایی که از «کاهش ریسک» سود می‌برند جلوتر از سهم‌های صرفاً دلاری حرکت می‌کنند.
*در صورت عدم توافق و تداوم یا تشدید نااطمینانی‌های سیاسی، کدام دارایی‌ها نقش «پناهگاه امن» را ایفا می‌کنند و ریسک سرمایه‌گذاری در بازارهایی مثل مسکن یا بورس چگونه تغییر می‌کند؟
در این سناریو، هدف بازار از «کسب بازده» به «حفظ ارزش» تغییر می‌کند.
پناهگاه‌های نسبی:
ارز و طلا: به‌عنوان حصار (Hedge) مستقیم در برابر شوک‌های سیاسی/تورمی.
ریسک‌ها:
بورس - البته به شرط باز بودن (دوگانه):
صادراتی‌ها می‌توانند همگام با ارز رشد کنند.
داخلی‌ها زیر فشار هزینه و تقاضای ضعیف می‌مانند.
مسکن:
کوتاه‌مدت: رکود عمیق‌تر به‌دلیل افت قدرت خرید.
میان‌مدت: حفظ ارزش از مسیر تورم، نه لزوماً رونق معاملاتی.
می شود گفت، بازار در این سناریو به‌شدت Segmented می‌شود؛ انتخاب صنعت مهم‌تر از «ورود یا خروج کلی از بازار» است.
تعطیلی بازار، خلأ اطلاعاتی را تشدید می‌کند و ریسک انباشت شوک را بالا می‌برد
*با نزدیک شدن به فصل انتشار گزارش‌های سالانه شرکت‌های بورسی و برگزاری مجامع، وضعیت گزارش‌دهی شرکت‌ها را با توجه به تعطیلی معاملات بازار سهام چطور می‌بینید؟ آیا باید باز شدن بازار موکول به گزارش‌دهی جدید شود؟
دو واقعیت را باید هم‌زمان دید: 1. اطلاعات کامل وجود ندارد؛ شرکت‌ها خود درگیر عدم قطعیت‌اند (انرژی، صادرات، نرخ‌ها). 2. تعطیلی بازار، خلأ اطلاعاتی را تشدید می‌کند و ریسک انباشت شوک را بالا می‌برد.
راه‌حل حرفه‌ای:
الزام به افشای حداقلیِ معنادار + درجه عدم قطعیت (نه افشای کاملِ غیرواقعی).
تفکیک نمادها بر اساس سطح ابهام (آسیب مستقیم/غیرمستقیم/کم‌اثر).
بازگشایی مرحله‌ای هم‌زمان با تکمیل تدریجی اطلاعات.
بنابراین، موکول‌کردن کامل بازگشایی به «گزارش‌های بی‌نقص» تصمیم درستی نیست؛
بلکه باید با اطلاعات کافی برای تفکیک ریسک بازار را باز کرد.
*با توجه به شرایط فعلی اقتصاد ایران (تورم، نقدینگی، رکود نسبی در برخی بازارها)، آیا می‌توان یک استراتژی ترکیبی برای سرمایه‌گذاری پیشنهاد داد که در هر دو سناریو کم‌ریسک‌تر باشد؟
در این فاز، بهترین چارچوب، ساخت یک پرتفوی ضدشکننده (Antifragile) است که از هر دو مسیر آسیب نبیند و از یکی منتفع شود:
25–35٪ دارایی‌های پوشش ریسک: (ارز/طلا یا معادل بورسی)
25–35٪ سهام بنیادی: ترکیب صادراتی‌های نقدساز + ریالی‌های منتخب با مزیت رقابتی
15–20٪ نقد/شبه‌نقد: برای بهره‌برداری از اصلاح‌ها
10–15٪ موقعیت‌های فرصت‌محور: رویدادمحور/سناریومحور
اصل کلیدی این است که نه روی «توافق» شرط‌بندی کامل، نه روی «عدم توافق».
بلکه طراحی پرتفوی به‌گونه‌ای که در هر دو مسیر Drawdown کنترل شود.
اقتصاد ایران در یک نقطه «دودویی» قرار دارد
*برای سرمایه‌گذاران خرد که قدرت تحلیل و دسترسی محدودتری دارند، چه توصیه عملی دارید تا در مواجهه با این دو سناریوی متفاوت، دچار تصمیم‌های هیجانی نشوند و بتوانند از سرمایه خود محافظت کنند؟
مسئله اصلی سرمایه‌گذار خرد در این فضا «نداشتن اطلاعات» نیست؛ نداشتن چارچوب تصمیم‌گیری است.
چند قاعده اجرایی:
از تصمیم‌های دوحالته (All-in / All-out) اجتناب کنید.
سقف ریسک هر تصمیم را از قبل تعیین کنید (Position Sizing).
نقد نگه دارید؛ نقدینگی در بحران، اختیار (Optionality) است.
به سیگنال‌های شبکه‌ای واکنش فوری نشان ندهید؛ تاخیرِ آگاهانه مزیت است.
افق را کوتاه نکنید؛ نوسان کوتاه‌مدت را با تغییر استراتژی پاسخ ندهید.
به صورت کلی اقتصاد ایران در یک نقطه «دودویی» قرار دارد، اما خطای رایج این است که سرمایه‌گذار هم دودویی فکر کند.
حرفه‌ای‌ها در چنین فضایی سناریو می‌سازند، نه پیش‌بینی مطلق؛ پرتفوی را برای بقا و انعطاف می‌چینند، نه برای شرط‌بندی؛ و می‌دانند که در دوره‌های نااطمینانی، مدیریت ریسک از کسب بازده مهم‌تر است چون بازده از دل بقا بیرون می‌آید.