به گزارش دنیای بورس به نقل از ایسنا، پس از تعطیلی طولانی بورس، انتظار می رفت نخستین روز بازگشایی بازار سرمایه با فشار فروش شدید، صفهای طولانی فروش و افت قابل توجه شاخصها همراه باشد. تجربههای گذشته نشان داده بود که هرگاه بازار سرمایه پس از یک دوره طولانی تعطیلی بازگشایی میشود، تجمع اخبار و تحولات اقتصادی و سیاسی، ذهنیت فروشنده را در میان سهامداران تقویت میکند. با این حال، واقعیت روز بازگشایی متفاوت از پیشبینیها بود و بازار برخلاف انتظارها مثبت شد.
در این خصوص پیام الیاس کردی، کارشناس بازار سرمایه، تاکید کرد: حتی کارشناسان خوشبین هم انتظار نداشتند که بازار با ۶۵ درصد نمادهای مثبت بسته شود و نه تنها خروج پول آنچنانی رخ ندهد، بلکه ورود ۲۸۰۰ میلیارد تومان نقدینگی نیز صورت گیرد.
وی افزود: اقتصاد ایران اقتصاد دولتی است و درصد زیادی از سهام در اختیار دولت است. این مساله باعث میشود حمایت از بازار سهام بسیار قویتر باشد و از ریزشهای سنگین جلوگیری شود.
الیاس کردی همچنین به نقش حقوقیها در بازار اشاره کرد و گفت: حقوقیها و نهادهای فعال در بازار سهام وقتی نگاه مثبتی به بازار داشته باشند، میتوانند روند بازار را به سمت مثبت هدایت کنند. بازگشایی بازار در نخستین روز نشان داد که حمایتهای خوبی از حقوقیها انجام شده و این امر از فشار فروش شدید جلوگیری کرده است.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به پایداری این روند هشدار دادهاند. سهیلا نقیپور، کارشناس بازار سرمایه، اظهار داشت: با توجه به تعطیلی طولانی، نگرانیهایی همچون نوسانات نرخ ارز، ابهامات سیاسی و اقتصادی و عملکرد بازارهای موازی وجود دارد که میتواند ذهنیت فروشنده را تقویت کند.» وی افزود: «در چنین شرایطی، فرصت خروج مناسب برای سهامداران خرد فراهم نیست و فروش هیجانی در دقایق ابتدایی بازگشایی میتواند زیانهای جبرانناپذیری ایجاد کند.
یکی از اقدامات قابل توجه برای حمایت از سهامداران خرد، طرح «هموطن» است که توسط سازمان بورس و صندوق تثبیت بازار سرمایه اجرا میشود. این طرح در قالب اوراق اختیار فروش تبعی، امکان بیمه کردن سبد سهام را برای سرمایهگذاران حقیقی با پرتفوی کمتر از یک میلیارد ریال فراهم میکند. نقیپور تاکید کرد: سهامداران خرد پیش از هر اقدام، شرایط و ضوابط این طرح را مطالعه کرده و در صورت تمایل، از آن به عنوان ابزاری برای مدیریت ریسک استفاده کنند.
محمد غفوری، کارشناس دیگر بازار سرمایه، به اهمیت نقدشوندگی اشاره کرد و گفت: یکی از اصولی که باید برای بازگشایی بازار از قبل برنامهریزی شود، نقدشوندگی است. بازار سرمایه، به ویژه بازار سهام، رسالتی در زمینه نقدشوندگی دارد و در کنار شفافیت، باید توجه ویژهای به این موضوع شود.» وی افزود: «متولیان بازار باید از طریق حمایت نقدینگی، جلب اعتماد سهامداران و نشان دادن نقش حمایتی خود در تابلوهای معاملاتی، شرایط را برای بازگشایی کنترل کنند.
همچنین سعید زنگنه نژاد کارشناس بازار سرمایه در تشریح بسته حمایتی سازمان بورس گفت: سازمان بورس با هدف مدیریت انتظارات، جلوگیری از هیجان منفی و کنترل فشار فروش، بستهای جامع از اقدامات حمایتی و تنظیمی را اعلام کرده است.
این بسته شامل مواردی همچون افزایش ساعات معاملات تا ساعت ۱۳ و ۳۰ دقیقه، اعمال محدودیت بر ارسال سفارش فروش از سوی حقوقیها، انتشار اوراق تبعی بیمه سهام با عنوان «هموطن» و اعطای وام ۲۰۰ میلیون ریالی به سهامداران حقیقی میشود.
وی ادامه داد: با افزایش ساعات معاملات، فرصت بیشتری برای کشف قیمتهای تعادلی و جذب تدریجی تقاضای موجود در بازار فراهم میشود. طولانیتر شدن پنجره معاملاتی امکان تخلیه تدریجی صفهای فروش بدون افت شدید قیمت و ورود سرمایهگذاران خرد و نهادی محتاط را افزایش میدهد. اما این تصمیم به تنهایی نمیتواند انگیزه ذاتی فروش را کاهش دهد، بلکه صرفاً زمان و فضای انجام معاملات را گسترش میدهد.
محدودیت در ارسال سفارش فروش توسط حقوقیها نیز نقش کلیدی در کنترل عرضه سنگین و جلوگیری از فروشهای هیجانی ایفا میکند. زنگنهنژاد توضیح داد: با توجه به اینکه بخش عمده حجم سهام شرکتهای بزرگ در اختیار نهادهای حقوقی است، اعمال سقف مشخص فروش روزانه یا محدودیت نسبت به میانگین معاملات گذشته میتواند از شکلگیری فشار فروش زنجیرهای جلوگیری کند. اثربخشی این سیاست به دقت نظارت بر اجرا و هماهنگی با سایر نهادهای ناظر بستگی دارد.
بازارگردانها نیز تا تاریخ مشخصی موظف به عدم ثبت سفارش فروش هستند، که به عنوان یک عامل حمایتی قدرتمند در سمت تقاضا عمل میکند. این اقدام موجب میشود بازارگردانها نقدشوندگی ایجاد کرده و سهام را در زمان ریزش خریداری کنند، که به کاهش صفهای فروش سنگین کمک میکند.
در مجموع، بازگشایی بازار سرمایه پس از ۸۰ روز تعطیلی با ورود قابل توجه نقدینگی و حمایت دولت و حقوقیها مثبت شد، اما کارشناسان هشدار میدهند که روند بازار در روزها و هفتههای آینده به شدت به نحوه مدیریت فشار فروش، ادامه حمایتها و رفتار سرمایهگذاران خرد و نهادی بستگی دارد.
به اعتقاد کارشناسان، بازگشایی بازار، اگرچه نشانهای از بازگشت آرامش به بورس است، اما هنوز فرصت مناسبی برای فروش هیجانی سهام محسوب نمیشود و سرمایهگذاران باید با دقت و مطالعه شرایط از ابزارهای مدیریت ریسک مانند بیمه سهام استفاده کنند. ورود نقدینگی ۲۸۰۰ میلیارد تومانی به بازار و رشد شاخص کل در نخستین روز بازگشایی، نشاندهنده این است که حمایتهای سازمانی و دولتی میتواند نقش مهمی در کاهش نوسانات شدید و حفظ اعتماد سهامداران ایفا کند.
با این حال، تحلیلگران تاکید دارند که ثبات بازار در میانمدت نیازمند استمرار تدابیر حمایتی، افزایش شفافیت و مدیریت روانی سهامداران است. تجربه تاریخی بورس ایران نشان داده است که پس از دورههای تعطیلی طولانی، بازار نیاز به زمان دارد تا تعادل قیمتی و روانی خود را بازیابد و تنها با حمایت هوشمندانه و ابزارهای مدیریت ریسک میتوان از شکلگیری نوسانات شدید و فروشهای هیجانی جلوگیری کرد.
بسته نجات بورس از طرح هموطن تا محدودیت فروش حقوقیها
در حالی که بسیاری از کارشناسان بر اساس تجربیات تاریخی، انتظار فشار فروش سنگین و سقوط شاخصها را در نخستین روز بازگشایی بورس پس از ۸۰ روز تعطیلی داشتند، بازار سرمایه برخلاف پیشبینیها، روند مثبتی را در پیش گرفت. ورود ۲۸۰۰ میلیارد تومان نقدینگی و مثبت بودن بیش از ۶۵ درصد نمادها، نشان داد که ترکیبی از حمایتهای دولتی، محدودیتهای تنظیمی بر فروش حقوقیها و اجرای ابزارهای مدیریت ریسک نظیر طرح «هموطن»، توانسته است سدی محکم در برابر هیجانات منفی ایجاد کرده و اعتماد را به تالار شیشهای بازگرداند.
