حسامالدین درمیشی کارشناس بازار سرمایه *
معاملات روز دوشنبه بورس تهران در شرایطی دنبال شد که بازار تحت تاثیر اخبار و تنشهای نظامی با افزایش عرضهها و فشار فروش مواجه بود. بخشی از سرمایهگذاران در واکنش به فضای نااطمینانی ایجادشده ترجیح دادند بخشی از سودهای کسبشده در هفتههای اخیر را شناسایی کنند و همین موضوع باعث شد روند پرشتاب صعودی بازار موقتا متوقف شود. با این حال، بررسی رفتار معاملات نشان میدهد که برخلاف برخی دورههای گذشته، بازار هنوز نشانهای از خروج گسترده سرمایه و تغییر بنیادین انتظارات سرمایهگذاران را بروز نداده است.
واقعیت آن است که پس از بازگشایی بازار، رشد قابلتوجه شاخصها و ورود نقدینگی حقیقی باعث شد بخش مهمی از سهام به سطوح بالاتری برسند و طبیعی بود که در نزدیکی مقاومتهای مهم تکنیکال، عرضهها افزایش یابد. بهویژه محدوده ۴.۵میلیون واحدی شاخص کل از مدتها قبل بهعنوان یکی از مهمترین مقاومتهای بازار شناخته میشد و انتظار اصلاح یا دستکم استراحت بازار در این محدوده وجود داشت. بنابراین بخشی از افت معاملات روز دوشنبه را میتوان در چارچوب رفتار طبیعی بازار ارزیابی کرد.
با این حال، پرسش اصلی سرمایهگذاران این است که آیا با وجود تنشهای سیاسی و نظامی، همچنان دلیلی برای حضور در بازار سهام وجود دارد؟ پاسخ این سوال را باید در متغیرهای بنیادی جستوجو کرد. ارزش دلاری بازار سرمایه هنوز در محدودهای قرار دارد که در مقایسه با سالهای گذشته بسیار پایین ارزیابی میشود. از سوی دیگر، نسبتهای ارزشگذاری بازار همچنان در سطوح جذابی قرار دارند و بسیاری از شرکتها با P/Eهایی معامله میشوند که فاصله محسوسی با میانگینهای تاریخی دارند.
عامل مهم دیگر، تورم است. اقتصاد ایران همچنان در مسیر رشد سطح عمومی قیمتها قرار دارد و نرخ ارز نیز چشمانداز افزایشی خود را حفظ کرده است. در چنین فضایی، شرکتهای بورسی که مالک داراییهای واقعی هستند و درآمد آنها متناسب با تورم و نرخ ارز تعدیل میشود، میتوانند بخشی از آثار تورم را در سودآوری خود منعکس کنند. به همین دلیل، بسیاری از سهام همچنان از منظر بنیادی جذاب ارزیابی میشوند.
البته این موضوع به معنای رشد یکسان همه صنایع و نمادها نیست. دوره رشد فراگیر و هیجانی بازار تا حد زیادی پشت سر گذاشته شده و از این پس تفاوت میان صنایع و شرکتها پررنگتر خواهد شد. سرمایهگذاران بیش از گذشته باید به کیفیت سودآوری، چشمانداز عملیاتی و ارزشگذاری شرکتها توجه کنند. صنایعی مانند دارویی، غذایی، سیمانی و بخشی از شرکتهای صادراتمحور همچنان از منظر ارزندگی مورد توجه فعالان بازار قرار دارند.
در مجموع، اصلاح معاملات روز دوشنبه را بیش از آنکه بتوان نشانهای از ضعف بازار دانست، باید واکنشی به افزایش نااطمینانیهای سیاسی و همچنین استراحت طبیعی بازار پس از یک دوره رشد پرشتاب تلقی کرد. تا زمانی که متغیرهای بنیادی در سطوح فعلی باقی بمانند، بورس همچنان یکی از جذابترین گزینههای سرمایهگذاری در میان بازارهای داخلی خواهد بود؛ هرچند مسیر پیشرو احتمالا با نوسان بیشتر و انتخابگری بالاتر همراه خواهد بود.
بورس در آزمون تنشها
بورس تهران در معاملات روز دوشنبه همزمان با افزایش تنشهای سیاسی و رسیدن شاخص به سطوح مقاومتی، با افزایش عرضهها و اصلاح موقت مواجه شد؛ هرچند همچنان نشانهای از تضعیف بنیادین بازار یا خروج گسترده سرمایه دیده نمیشود.
