دنیای بورس: محمد میکائیلی، کارشناس بازار سرمایه در گفت و گو با دنیای بورس گفت: رشد بورس پس از بازگشایی بازار برخلاف انتظارات بسیاری از فعالان رخ داد که سه عامل اصلی در شکلگیری این روند نقش داشتهاند. نخست آنکه بخش مهمی از ریسکها پیش از آغاز جنگ و در جریان افت بازار در بهمن و اسفند سال گذشته در قیمت سهام منعکس شده بود. دوم، بسته بودن بازار در مقطع اوج تنشها موجب شد سهامداران امکان واکنش هیجانی به ریسکهای جنگ را نداشته باشند. عامل سوم نیز غلبه انتظارات تورمی بر نگرانیهای موجود بود که نگاه سرمایهگذاران را به سمت ارزش جایگزینی داراییها و سودآوری آتی شرکتها سوق داد.
وی با اشاره به اینکه اگر بورس همزمان با اوج تنشها باز بود احتمالاً افت قابل توجهی را تجربه میکرد، گفت روندی که در بازارهای ارز، خودرو و مسکن مشاهده شد میتوانست در بورس نیز تکرار شود. در آن بازارها ابتدا رکود و نگرانی ناشی از جنگ باعث افت قیمتها شد، اما در ادامه انتظارات تورمی مسیر بازارها را تغییر داد.
به گفته میکائیلی، رشد فعلی بورس علاوه بر کاهش سطح ریسکها و بهبود انتظارات نسبت به سودآوری شرکتها، از فضای خوشبینی حاکم بر بازار نیز تأثیر پذیرفته است. سبزپوشی گسترده بازار و تشکیل صف خرید در بخش بزرگی از نمادها، حتی در شرکتهایی که از منظر عملیاتی شرایط مطلوبی ندارند، نشاندهنده غلبه هیجان خرید بر معاملات است.
این کارشناس بازار سرمایه معتقد است مسیر آتی بورس به پنج متغیر اصلی وابسته است که شامل وضعیت سیاسی، نرخ ارز، انتظارات تورمی، نرخ بهره و عملکرد شرکتها می¬شود.
وی در تشریح سناریوهای سیاسی پیش رو گفت بازار در حال حاضر میان دو سناریوی اصلی توافق یا بازگشت تنش و درگیری قرار دارد. از نگاه او، نیازهای متقابل ایران و آمریکا باعث شد تفاهم موقت ۶۰ روزه شکل بگیرد. ایران با محدودیت درآمدهای نفتی، رکود اقتصادی و فشارهای معیشتی مواجه بود و آمریکا نیز نسبت به پیامدهای احتمالی اختلال در تنگه هرمز و جهش قیمت نفت نگرانی داشت. با این حال، اختلافات میان دو طرف همچنان جدی است و حتی بر سر نحوه اجرای همین تفاهم موقت نیز چالشهایی وجود دارد.
میکائیلی معتقد است در صورت دستیابی به توافق، انتظارات تورمی در کوتاهمدت کاهش مییابد و رشد نرخ ارز محدودتر میشود. این موضوع میتواند بخشی از سودآوری انتظاری شرکتها را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، با توجه به کسری بودجه دولت، انتظار کاهش معنادار نرخ بهره چندان واقعبینانه نیست. علاوه بر این، ابهام درباره وضعیت تولید گاز و آسیبهای واردشده به برخی زیرساختهای انرژی، میتواند در ماههای آینده بر توان تولید صنایع اثرگذار باشد. در چنین شرایطی، ابزارهای درآمد ثابت به رقیبی جدی برای بازار سهام تبدیل خواهند شد و شاخص در محدوده ۵ تا ۵.۵ میلیون واحد با چالش مواجه میشود.
او در عین حال سناریوی دیگری را نیز محتمل میداند. به گفته وی، نگاه پیروزمندانه نسبت به تحولات اخیر میتواند زمینهساز طرح مطالبات حداکثری از سوی ایران شود و همین مسئله احتمال بروز تنشهای جدید را افزایش دهد. از سوی دیگر، توافق احتمالی میان ایران و آمریکا نیز در داخل آمریکا مخالفان جدی دارد و تغییر شرایط سیاسی میتواند معادلات را دگرگون کند. همچنین نمیتوان ریسک اقدامات احتمالی اسرائیل را نادیده گرفت.
میکائیلی تأکید کرد در چنین سناریویی اگرچه بخشی از انتظارات تورمی در قیمت سهام منعکس شده است، اما بازار هنوز ریسکهای ناشی از کاهش تولید، اختلال در فعالیت شرکتها و احتمال تشدید تنشها را به طور کامل در ارزشگذاری خود لحاظ نکرده است. به همین دلیل جذابیت بورس در مقایسه با برخی بازارهای رقیب از جمله ارز کاهش مییابد. البته در صورتی که تنشها به درگیری جدید منجر نشود، بازار سهام میتواند بار دیگر تحت تأثیر رشد نرخ ارز و انتظارات تورمی وارد مسیر صعودی شود.
این کارشناس بازار سرمایه در جمعبندی خاطرنشان کرد: در حال حاضر بخش مهمی از اخبار مثبت سیاسی در قیمت سهام منعکس شده و چشمانداز سیاسی همچنان با ابهام همراه است. از سوی دیگر، فروکش کردن التهابات ارزی و کاهش انتظارات تورمی نیز از شدت حمایتهای قبلی از بازار کاسته است. بر همین اساس، محتملترین سناریو برای بورس در کوتاهمدت، حرکت در مسیر تعادل یا اصلاح زمانی تا زمان روشنتر شدن متغیرهای سیاسی و انتشار گزارشهای ماهانه و فصلی شرکتها خواهد بود.