به گزارش دنیای بورس به نقل از دنیای اقتصاد، شاخصهای سهام آمریکا در ماههای اخیر بار دیگر رکورد زدهاند، اما پشت این رشد ظاهری یک مشکل مهم پنهان شده است؛ شرکتهای کمتری حاضر میشوند وارد بورس شوند. در دهه۱۹۹۰ میلادی، بهطور متوسط سالانه بیش از ۴۰۰عرضه اولیه سهام در آمریکا انجام میشد، اما این رقم در دهه گذشته به حدود ۱۱۵عرضه اولیه کاهش یافته است. همزمان، بسیاری از شرکتها از بازار سهام خارج شده یا به مالکیت خصوصی بازگشتهاند و تعداد شرکتهای بورسی آمریکا از حدود ۸هزار شرکت در سال۱۹۹۶ به کمتر از ۴هزار شرکت رسیده است.
این روند باعث شده سرمایهگذاران عادی سهم کمتری از رشد شرکتهای نوآور داشته باشند. در گذشته، مردم میتوانستند از طریق بورس در رشد شرکتهای فناوری و صنعتی مشارکت کنند، اما اکنون بخش بزرگی از این رشد در بازارهای خصوصی اتفاق میافتد؛ جایی که تنها صندوقهای بزرگ سرمایهگذاری، سرمایهگذاران خطرپذیر و ثروتمندان به آن دسترسی دارند.
براساس گزارش اکونومیست، اکنون امید زیادی به عرضه اولیه سه غول بزرگ فناوری یعنی «اسپیسایکس»، «اوپنایآی» و «آنتروپیک» شکل گرفته است. گفته میشود «اسپیسایکس» متعلق به ایلان ماسک قصد دارد در ماه ژوئن عرضه اولیهای در مقیاس حدود ۷۵میلیارد دلار انجام دهد. همزمان، «اوپنایآی» و «آنتروپیک» نیز برای ورود به بازار سهام آماده میشوند. ارزش مجموع این سه شرکت به حدود ۴تریلیون دلار نزدیک شده و همین موضوع هیجان زیادی در والاستریت ایجاد کرده است.
مساله اصلی
با این حال، مساله اصلی آن است که این عرضههای اولیه عظیم بیش از آنکه نشانه سلامت بازار سرمایه باشند، نشانه ضعف آن هستند. بازار سهام آمریکا اکنون بیش از حد به چند شرکت بسیار بزرگ وابسته شده است. در شرایطی که هزاران شرکت کوچک و متوسط وارد بورس نمیشوند، بار رشد شاخصها بر دوش تعداد محدودی شرکت فناوری قرار گرفته است. به همین دلیل، موفقیت احتمالی «اسپیسایکس» یا «اوپنایآی» نمیتواند مشکل کوچک شدن بازار سهام را حل کند.
نمونههای تاریخی نیز این موضوع را تایید میکنند. شرکت «آمازون» که در سال۱۹۹۷ وارد بورس شد، از آن زمان تاکنون بازدهی خیرهکنندهای ثبت کرده و ارزش سهام آن دهها هزار درصد رشد کرده است. «انویدیا» نیز که دو سال بعد وارد بورس شد، رشد بسیار بزرگتری را تجربه کرده است. اما تکرار چنین جهشهایی امروز دشوارتر شده، زیرا استارتآپها دیرتر وارد بورس میشوند و زمانی عرضه اولیه انجام میدهند که بخش مهمی از رشد خود را قبلا تجربه کردهاند.
در دهه۱۹۹۰ بسیاری از شرکتهای فناوری حدود هشت سال پس از تاسیس وارد بورس میشدند؛ اما اکنون این زمان به حدود یازده سال رسیده است. «اوپنایآی» امسال یازدهساله میشود و «اسپیسایکس» نیز با ۲۴سال عمر، برای یک تازهوارد بورسی شرکتی قدیمی به حساب میآید. این تاخیر به شرکتها اجازه میدهد بخش بزرگی از رشد ارزش خود را پیش از ورود به بورس تجربه کنند؛ موضوعی که باعث میشود سرمایهگذاران عادی دیرتر وارد بازی شوند و سود کمتری بهدست آورند.
یکی از عوامل اصلی این روند، رشد شدید سرمایهگذاری خطرپذیر در آمریکاست. در سالهای اخیر، صندوقهای سرمایهگذاری خصوصی منابع مالی عظیمی در اختیار استارتآپها قرار دادهاند و همین مساله نیاز آنها به ورود سریع به بورس را کاهش داده است. علاوه بر این، بازارهای ثانویه خریدوفروش سهام خصوصی نیز توسعه یافتهاند و کارکنان و سرمایهگذاران اولیه میتوانند بدون عرضه اولیه سهام خود را نقد کنند.
بازار جذابتر
براساس آمار موسسه «پیچبوک»، حجم معاملات ثانویه شرکتهای تامین مالیشده توسط سرمایهگذاران خطرپذیر در سهماه نخست سال۲۰۲۶ به حدود ۱۱۲میلیارد دلار رسیده و برای نخستین بار از منابع جذبشده از طریق عرضههای اولیه بیشتر شده است. این تحول نشان میدهد بازار خصوصی اکنون جذابتر از بازار عمومی شده و بسیاری از شرکتها ترجیح میدهند تا حد امکان از نظارت و مقررات بورس دور بمانند.
در چنین شرایطی، مقامهای آمریکایی تلاش میکنند دوباره عرضههای اولیه را جذاب کنند. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا در حال بررسی کاهش برخی مقررات افشای اطلاعات و سادهتر کردن فرآیند گزارشدهی شرکتهای تازهوارد است. هدف این سیاستها آن است که شرکتهای بیشتری به ورود به بورس تشویق شوند.
با وجود این، تا زمانی که سرمایههای خصوصی فراوان باشد، بعید است روند فعلی تغییر کند. شاید در دنیای جدید هوش مصنوعی، تنها چند غول بزرگ بتوانند موتور اصلی بازار سهام باشند؛ اما چنین الگویی دسترسی عموم سرمایهگذاران به فرصتهای رشد را محدود میکند. اگر بخش بزرگی از سودآوری آینده پیش از ورود شرکتها به بورس ایجاد شود، بازار عمومی به تدریج نقش تاریخی خود را از دست خواهد داد و شکاف میان سرمایهگذاران بزرگ و مردم عادی عمیقتر میشود.
بورس آمریکا در عمل اکنون با یک تناقض بزرگ روبهروست. از یکسو شاخصها به لطف رشد چند شرکت فناوری در اوج قرار دارند و از سوی دیگر، تعداد شرکتهای حاضر در بازار کمتر میشود. ادامه این روند میتواند نقش بورس را بهعنوان پلی میان نوآوری و سرمایهگذاران تضعیف کند.
عرضههای اولیه بزرگ، بحران بورس آمریکا را آشکار کردهاند
والاستریت و سلطه ابرشرکتها
در حالی که شاخصهای سهام آمریکا یکی پس از دیگری رکوردهای جدیدی ثبت میکنند، کاهش مستمر تعداد عرضههای اولیه و کوچکتر شدن بازار سهام، نگرانیها درباره آینده والاستریت را افزایش داده است؛ روندی که نقش سرمایهگذاران عادی در بهرهمندی از رشد شرکتهای نوآور را کمرنگتر کرده است.
