به گزارش دنیای بورس به نقل از دنیای اقتصاد، بلاتکلیفی همچنان مهمترین ویژگی این روزهای بورس تهران است. درحالیکه حدود ۸۰روز از تعطیلی بازار سهام میگذرد، هنوز زمان دقیق بازگشایی تالار شیشهای مشخص نیست و سرمایهگذاران ناچارند در فضایی تصمیمگیری کنند که نه چشمانداز روشنی از آینده سرمایهگذاری وجود دارد و نه حتی تکلیف کوتاهمدت آن معلوم است. کارشناسان این وضعیت بازار سرمایه را کمسابقه میداند. بازاری که در مواجهه با هر شوک سیاسی و اقتصادی، به جای آنکه با ابزارهای کنترلی، سیاستهای حمایتی و سازوکارهای مدیریت بحران اداره شود، نخستین واکنشش تعطیلی معاملات بوده است. اکنون نیز پس از گذشت حدود ۱۰هفته از بسته شدن بورس، همچنان خبری از زمان دقیق بازگشایی بازار دیده نمیشود و همین موضوع فضای بازار سرمایه را فرسایشی کرده است؛ اگرچه در این مدت، فعالان بازار بیکار نماندهاند و جریان سرمایههای خرد میان صندوقهای طلا، درآمد ثابت، نقره و سایر ابزارهای قابل معامله در گردش بوده و رفتار معاملهگران نشان میدهد بخش بزرگی از بازار دیگر حاضر نیست در انتظار تصمیم سیاستگذار باقی بماند. همزمانی ورود پول به صندوقهای طلا و درآمد ثابت، رکوردشکنی صندوقهای نقره و جابهجایی سریع منابع میان ابزارهای مختلف، حاکی از آن است که در نبود بازار سهام، فعالان بازار به سمت معاملات کوتاهمدت و تصمیمهای محافظهکارانه حرکت کردهاند.
چراغ خاموش تالار شیشهای
نکته قابلتوجه اینجاست که در بسیاری از بورسهای دنیا، حتی در شرایط بحران، اصل بر تداوم معاملات است و سیاستگذار تلاش میکند با ابزارهایی مانند دامنه نوسان، توقفهای مقطعی، تزریق منابع یا حمایت از بازار، شرایط را مدیریت کند. اما در ایران، همچنان سادهترین راهکار تعطیلی بازار تلقی میشود. این تصمیم شاید در کوتاهمدت از شدت هیجان منفی بکاهد، اما در بلندمدت میتواند به کاهش اعتماد سرمایهگذاران منجر شود. بازار سرمایه ذاتا بازاری مبتنی بر ریسک است و فعالان آن نیز با پذیرش همین ریسک وارد معاملات میشوند. با این حال، آنچه اکنون نگرانیها را تشدید کرده، نبود یک نقشه روشن برای مواجهه با بحران است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران میان دو انتخاب گرفتار شدهاند یا باید سرمایه خود را در صندوقهای کمریسک پارک کنند و منتظر بمانند، یا با فرض تداوم نااطمینانیها به سمت داراییهایی مانند طلا و نقره حرکت کنند. همین سردرگمی باعث شده است بازار سرمایه به میدان رقابت نوسانگیرها تبدیل شود. اکنون پرسش اصلی فعالان بازار دیگر فقط زمان بازگشایی بورس نیست، بلکه این است که آیا سیاستگذار اساسا برنامهای برای مدیریت بازار در شرایط بحرانی دارد یا همچنان تعطیلی، تنها ابزار مواجهه با شوکها باقی خواهد ماند؟
صندوقها در صدر تقاضا
کارشناسان بازار سرمایه معتقدند بررسی جریان سرمایههای خرد در هفته گذشته نشان میدهد تمرکز اصلی معاملهگران همچنان بر دو کلاس دارایی یعنی صندوقهای کالایی و صندوقهای درآمد ثابت قرار دارد و تا زمانی که تکلیف بازگشایی بازار سهام مشخص نشود، این روند ادامهدار خواهد بود. در شرایطی که هنوز خبر قطعی درباره زمان بازگشایی بورس منتشر نشده، بخشی از فعالان بازار نسبت به طولانی شدن تعطیلی معاملات سهام هشدار میدهند و معتقدند ادامه این وضعیت میتواند بر چشمانداز سرمایهگذاری بلندمدت در بازار سرمایه اثر منفی بگذارد.
در همین رابطه محمد غفوری تحلیلگر بازارهای مالی اظهار کرد: بررسی آماری معاملات هفته گذشته نشان میدهد بازار فعلا بر دو کلاس دارایی متمرکز شده است؛ صندوقهای کالایی و صندوقهای درآمد ثابت. تا این لحظه هم خبر قطعی درباره بازگشایی بازار سهام اعلام نشده و همین موضوع باعث شده است فضای بازار همچنان در وضعیت ابهام باقی بماند.
محمد غفوری افزود: یکی از مهمترین چالشهای فعلی بازار سرمایه، تداوم تعطیلی بورس است. هرچه این وضعیت زمانبرتر شود، میتواند نگاه سرمایهگذاران نسبت به سرمایهگذاری بلندمدت را در بازار سرمایه تضعیف کند. در شرایطی که ریسک سیستماتیک همچنان در سطح بالایی قرار دارد، طبیعی است که بخشی از سرمایهها ترجیح دهند در ابزارهای کمریسکتر یا داراییهای مبتنی بر طلا متمرکز شوند. این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: در هفته گذشته، قیمت نفت، طلا و سایر کامودیتیها نوسانات قابلتوجهی را تجربه کردند و نکته مهم این است که هر حرکت صعودی یا نزولی در این بازارها، بیش از آنکه ریشه اقتصادی داشته باشد، تحتتاثیر تحلیلهای سیاسی قرار دارد. به همین دلیل فضای کلی معاملات همچنان با نااطمینانی مواجه است.
محمد غفوری با اشاره به تغییر مالکیت حقیقیها در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته گفت: در معاملات روز چهارشنبه حدود ۵همت ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای کالایی ثبت شد. از این رقم، حدود ۳هزارمیلیارد تومان مربوط به صندوقهای طلا و نزدیک به ۲هزارمیلیارد تومان مربوط به صندوقهای درآمد ثابت بوده است. او افزود: نکته مهم اینجاست که این دو کلاس دارایی بهطور سنتی رفتار معکوس دارند. معمولا هر زمان صندوقهای طلا با ورود پول همراه میشوند، صندوقهای درآمد ثابت خروج نقدینگی را تجربه میکنند و بالعکس. اما در هفته اخیر شاهد شکلگیری نوعی همبستگی مثبت میان این دو ابزار بودیم و هر دو گروه همزمان ورود پول ثبت کردند. این اتفاق نشان میدهد فضای بازار همچنان آمیخته با ابهام و دوگانگی است و سرمایهگذاران استراتژیهای متفاوتی را دنبال میکنند.
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: اگرچه معاملات صندوقهای طلا در آخرین روز معاملاتی هفته با بازدهی منفی همراه شد، اما رشد نرخ دلار آزاد در روزهای پایانی هفته میتواند بر روند معاملات هفته آینده اثرگذار باشد. به همین دلیل انتظار میرود صندوقهای طلا در هفته پیشرو شرایط متعادل رو به مثبتی داشته باشند. به گفته این کارشناس، در وضعیت فعلی، صندوقهای طلا همچنان از منظر جذب نقدینگی در موقعیت مناسبی قرار دارند و سرمایهگذاران میتوانند متناسب با استراتژی معاملاتی خود، بخشی از پرتفوی خود را به این صندوقها اختصاص دهند. بهویژه آنکه در شرایط پرریسک فعلی، طلا همچنان یکی از مهمترین پناهگاههای سرمایه محسوب میشود.
او با اشاره به ابعاد بازار صندوقها گفت: در حال حاضر ارزش دارایی صندوقهای طلا به حدود ۶۰۰هزارمیلیارد تومان رسیده و صندوقهای درآمد ثابت نیز حدود ۷۵۰هزارمیلیارد تومان دارایی تحت مدیریت دارند که از منظر آماری ارقام بسیار بزرگی محسوب میشوند. همین موضوع نشان میدهد بخش مهمی از نقدینگی بازار فعلا در این دو کلاس دارایی متمرکز شده است.
محمد غفوری در ادامه تاکید کرد: برای هفتههای آینده همچنان چشمانداز جذب سرمایههای خرد در صندوقهای طلا را میتوان مثبت ارزیابی کرد و به نظر میرسد استراتژی خرید پلهای در این محدودهها میتواند برای بخشی از سرمایهگذاران قابلتوجه باشد. البته همه این موارد در شرایطی مطرح میشود که متغیرهای سیاسی و ریسکهای ژئوپلیتیک در سطوح فعلی باقی بمانند.
انتظار فعالان بازار
او درباره وضعیت بازار سهام نیز گفت: تا زمانی که خبر قطعی درباره بازگشایی بورس منتشر نشود، نمیتوان تحلیل دقیقی از وضعیت بازار سهام ارائه کرد. در حال حاضر فضای معاملات همچنان مبهم است و فعالان بازار منتظر تصمیم نهایی متولیان بازار سرمایه هستند. نحوه بازگشایی بورس و سیاستهایی که برای مدیریت هیجانات احتمالی اتخاذ میشود، میتواند مسیر معاملات را در هفتههای آینده مشخص کند.
این تحلیلگر بازارهای مالی با بیان اینکه یکی از نشانههای مهم معاملات این روزهای بازار، کوتاه شدن افق سرمایهگذاری فعالان است، اظهار کرد: در شرایطی که ریسکهای سیاسی و اقتصادی به سرعت تغییر میکنند، بسیاری از معاملهگران ترجیح میدهند به جای سرمایهگذاری بلندمدت، نقدشوندگی بالاتر را در اولویت قرار دهند. به همین دلیل بخشی از منابع میان صندوقهای مختلف در حال جابهجایی مداوم است و سرمایهگذاران تلاش میکنند متناسب با اخبار روز، موقعیت خود را تغییر دهند.
محمد غفوری افزود: ادامه بسته بودن بازار سهام نیز این روند را تشدید کرده است. بخشی از سرمایههایی که در شرایط عادی میتوانست وارد بازار سهام شود، اکنون میان صندوقهای طلا، درآمد ثابت و حتی صندوقهای مبتنی بر نقره در گردش است. به همین دلیل طی هفتههای اخیر شاهد رشد کمسابقه ارزش معاملات صندوقهای کالایی بودهایم. اگر بازگشایی بورس بیش از این به تعویق بیفتد، احتمال دارد بخشی از سرمایهگذاران نسبت به بازار سهام بیاعتمادتر شوند و ترجیح دهند سرمایه خود را در بازارهایی نگه دارند که امکان معامله روزانه و نقدشوندگی بالاتری دارند.
از سوی دیگر، بازگشایی مدیریتشده بازار سهام میتواند بخشی از سرمایههای سرگردان را دوباره به سمت سهام هدایت کند و تا حدی تعادل را به بازار سرمایه بازگرداند.
مسیر معاملات در هفته آینده بررسی شد؛
بورس در ایستگاه دهم تعطیلی
درحالیکه ۱۰ هفته از تعطیلی بورس تهران میگذرد، سیاستگذار همچنان «تعطیلی» را به جای ابزارهای مدیریتیِ متعارفِ جهانی، به عنوان راهکار اصلیِ مواجهه با شوکها انتخاب کرده است؛ وضعیتی فرسایشی که نهتنها اعتماد سرمایهگذاران را نشانه گرفته، بلکه تالار شیشهای را به میدان رقابت نوسانگیرها و کوچ نقدینگی به صندوقهای کمریسک و کالایی تبدیل کرده است.
