جنگ روانی در بازار سرمایه

دنیای بورس: بازار بورس در روزهای اخیر هم تحت تاثیر اخبار و تحولات سیاسی است و کوچکترین سیگنالی بر معاملات بازار تاثیر گذار است. با وجود برگزاری دو.ر اول مذاکرات میان ایران و آمریکا اما سایه جنگ بر اقتصاد کشور و بازار سرمایه به شدت سنگینی می کند و معامله گران بیش از ارزیابی و بررسی بازار چشم به اخبار و تحلیل های سیاسی دارند. 
محمدرضا اعلمی کارشناس بازار سرمایه در گفت و گو با ما درباره آخرین وضعیت بورس گفت:  منفی شدن بازار نتیجه خبر بد نیست، بلکه نتیجه نبود خبر خوبِ قابل اتکاست.  بازار در فضای انباشت ابهام قرار دارد و نبود آینده روشن باعث بی‌تصمیمی شده است؛ به همین دلیل ممکن است یک روز بازار مثبت و روز دیگر منفی باشد.
اعلمی با اشاره به چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار گفت پیش‌بینی می‌شود در بازه یک تا دو هفته آینده بازار در وضعیت رِنج قرار داشته باشد، زیرا نه توان و انرژی رشد قوی وجود دارد و نه انگیزه‌ای برای ریزش شدید. او تأکید کرد بازار به‌شدت خبرمحور شده و با هر خبر، امید یا ناامیدی به معاملات تزریق می‌شود.
وی شرایط فعلی را ناشی از یک «جنگ روانی» دانست که فضای کلی اقتصاد را تحت تأثیر قرار داده است و به دنبال دیکته کردن خودش و فروپاشی اقتصاد کشور است. این جنگ روانی آینده روشن را از اقتصاد گرفته است در این شرایط ما شاهد یک بازار رنج هستیم.  حالا دو سناریو وجود دارد، اول این که ممکن است این جنگ روانی در قالب رسانه ای ادامه داشته باشد و آمریکا هر روز با یک خبر بازار را تحت تاثیر قرار دهد - یک روز می گوید می زند و یک روز می گوید مذاکره می کند و ...- اما این بازی تا جایی جواب می دهد و از جایی به بعد رفتار سرمایه گذاران تغییر می‌کند. سناریو دیگر این است که آمریکا به تهدیداتش عمل کند که شرایط بازار را کاملا تغییر می‌دهد. 
این کارشناس بازار سرمایه گفت در حال حاضر بازار نه بنیادی‌محور است و نه تکنیکال‌محور، درگذشته دارایی در بازار خرید و فروش می‌شد اما الان  ریسک معامله می‌شود. به گفته او، فعالان بازار در درجه نخست به دنبال حفظ سرمایه در برابر تورم، جنگ و سایر ریسک‌ها هستند و افق سرمایه‌گذاری به کمتر از سه ماه و حتی یک ماه کاهش یافته است. این اتفاق تحت تاقیر فضای روانی حاکم بر کشور ایجاد شده است. 
اعلمی با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد سیاست‌گذاران اظهار کرد بازار سرمایه نباید قربانی تلقی شود، بلکه باید از آن به‌عنوان ابزار تقویت اقتصاد استفاده شود و زیرساخت های بازار تقویت شود. او پیشنهاد کرد بازار دوطرفه و ابزارهایی مانند فروش استقراضی تقویت شود تا در شرایط منفی نیز امکان مدیریت ریسک فراهم باشد. 
او همچنین گره‌زدن وضعیت شاخص کل به شرایط کلی اقتصاد را نادرست دانست و گفت: تغییر دامنه نوسان در مقاطع مختلف باعث شده مقایسه دوره‌ها با یکدیگر دقیق نباشد. به گفته اعلمی، در نبود اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع، شایعات جای اخبار رسمی را می‌گیرند و هدایت بازار را بر عهده می‌گیرند؛ بنابراین باید روایت رسمی اقتصاد به‌صورت مستمر و شفاف منتقل شود.
اعلمی افزود: باید به جای اینکه اخبار قطعی به مردم و سرمایه گذاران داده شود، سناریوها محتمل را بررسی کرده و به صورت علمی بررسی کنیم، باید درباره بدبینانه‌ترین حالت های اقتصاد کشور هم حرف بزنیم. بدانیم که سکوت چیزی را حل نمی کند و باعث می شود شایعات جای اخبار رسمی را پر کند و سکاندار هدایت بازار می‌شوند، باید واقعیت‌های اقتصادی را به صورت شفاف مطرح کنیم. متاسفانه در جامعه ما برخی افراد تصور می‌کنند که دولت به راحتی می تواند قیمت دلار را به 1000 تومان برساند اما این کار را انجام نمی‌دهد، مشابه این نگاه در بازار سرمایه نیز وجود دارد و برخی تصورمی کنند دولت می‌تواند شاخص کل را به هر عددی برساند، به این ترتیب باید با انتشار اخبار و تحلیل‌های درست، انتظارات و فضای روانی جامعه را مدیریت کنیم و به مرور زمان فضای اثرات رویدادهای خارجی را کم کنیم. مسئولان اقتصادی کشور باید به صورت شفاف توضیح دهند  که در صورت وقوع جنگ چگونه بازار را اداره می‌کنند، آیا قرار است دوباره بازار تعطیل شود؟ توضیح این مطلب بسیاری از ریسک‌ها را کاهش می‌دهد.
این کارشناس در ادامه، درباره احتمال تداوم روند نزولی شاخص کل گفت اگر حمایت ۳ میلیون و ۹۲۲ هزار واحد حفظ شود، بازار می‌تواند در محدوده فعلی تا سقف قبلی نوسان کند، اما در صورت از دست رفتن این سطح، حمایت بعدی محدوده ۳ میلیون و ۲۶۷ هزار واحد خواهد بود و احتمال تعمیق ریزش وجود دارد.
اعلمی در پاسخ به پرسشی درباره ترکیب پورتفوی بهینه در آینده، گفت: افق زمانی باید نهایتا سه ماهه باشد، چون بیشتر از آن در حال حاضر ریسک زیادی دارد.
او استراتژی تدافعی را پیشنهاد داد و گفت: در این استراتژی کمترین خرید و فروش باید انجام شود. حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد پورتفو می‌تواند به گواهی سپرده یا صندوق‌های طلا اختصاص یابد، حدود ۳۰ درصد صندوق‌های درآمد ثابت و حدود ۲۰ درصد سهام. وی تأکید کرد سهام انتخابی باید از نظر بنیادی مناسب و از نظر نقدشوندگی مطلوب باشند و بیشتر در گروه‌های دلاری و صادرات‌محور مانند محصولات شیمیایی، فلزات اساسی و پتروپالایشی‌ها قرار گیرند.
اعلمی همچنین بر استفاده از ابزارهای مدیریت ریسک مانند اختیار معامله برای هج کردن پورتفو تأکید کرد و افزایش دانش مالی را ضروری دانست.
وی در پایان بر لزوم نگاه فعالانه سازمان بورس، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی به بازار سرمایه تأکید کرد و گفت باید از این بازار به‌عنوان ابزار مدیریت ریسک و بهبود شرایط اقتصادی استفاده شود.