نزولهای پیاپی شاخص سهام در هفتههای گذشته به نظر همچنان ادامهدار است. سایه سنگین ترامپ بر برجام بیش از گذشته محسوس است. در این میان به جز بلوفزنیهای گذشته تاکنون هیچگونه بیانیه رسمی و معتبری از سوی این شخص منتشر نشده است. هراسی که از روز نخست بورس تهران از انتخاب ترامپ به عنوان ریاست جمهوری آمریکا داشت در شرایط کنونی در حال عرض اندام است؛ مردی که در صحبتهای خود نشان داده است از هر موقعیتی برای ضربه جدی به اقتصاد ایران استفاده میکند.
اما سوالی که دراینجا مطرح میشود این است که آیا تمام هراس بازار از لغو برجام است. در پاسخ به آن باید گفت اقتصاد کشور وضعیت نابسامانی را تجربه میکند و در این میان شوکی مانند لغو کامل برجام میتواند بر شدت وخامت اوضاع بیافزاید. در معاملات روز گذشته بازار ارز و طلا در ادامه رالی قبل قیمتها رکورد جدیدی را به ثبت رساندند. البته در خصوص حجم معاملات در این بازارها اطلاعات دقیقی در دسترس نیست ولی به هر حال نرخگذاری لفظی در بازار غیرقانونی فاصله دلار آزاد را با دلار دولتی افزایش داد.
در حالت بدبینانه ممکن است هر اتفاقی رخ دهد و بر این اساس همچنان نمیتوان فروشندگان سهام را از این بابت سرزنش کرد. اما در سایر سناریوها و عبور از وضعیت بسیار بدبینانه بازار سهام بار دیگر مسیر صعودی را در پیش خواهد گرفت. این مسیر را وضعیت اقتصادی کشور تعیین میکند. در دوره نخست ریاست جمهوری روحانی تمام وقت دولت به رفع تحریمها گذشت، در حالیکه در دوره جدید امید به بهبود وضعیت اقتصادی با جراحی اقتصاد توسط دولت به وجود آمده بود، بار دیگر معضل بازگشت احتمالی تحریمها بر اقتصاد کشور سنگینی میکند.
آمادگی بورس برای جهش ؟
شاید صحبت از رشد سهام در شرایط کنونی که اغلب کارشناسان و معاملهگران بازار بدبین هستند بسیار پرریسک باشد، اما باید گفت تنها یک موج خوشبینی از آینده میتواند رشد محسوس قیمت سهام را به دنبال داشته باشد. در حالیکه بورس و دیگر بازارهای مالی کشور به پیشواز ترک برجام از سوی ترامپ میروند، ایجاد خوشبینی نسبت به بقای برجام یا حل مشکلات از مسیر دیپلماتیک میتواند در رشد قیمتی سهام بسیار موثر باشد. باید گفت از ماهها قبل برخلاف اظهارنظر بسیاری بازار با کمواکنشی نسبت به عوامل بنیادی مواجه شده بود و تنها ترس از آینده باعث عقبنشینی بازار از مسیر صعودی شد. با گذر زمان بازار به تدریج با ترس خود روبرو شد و این موضوع در هفتههای اخیر بر قیمت سهام فشار وارد کرده است. در هفتههای آتی اگر این ترس به خطری واقعی برای اقتصاد کشور تبدیل شود در نتیجه شوک برای کلیه بازارها خواهد بود. در حالت دوم ایجاد خوشبینی نسبت به آینده، بار دیگر میتواند آرامش را به بورس تهران بازگرداند و در این شرایط موعد درخشش عوامل بنیادی خواهد بود. در شرایط کنونی ممکن است سهام با برخورد با کفهای حمایتی قدرتمند تا زمان مشخص شدن سرنوشت برجام مسیر کمنوسانی را در پیش بگیرند.
برنده نوبل اقتصادی، جوزف استیگلیتز به تحلیل سیاستهای اقتصادی ترامپ پرداخته است، از نظر وی عمده سیاستهای وی روی بازیهای سوختهای بوده که نتیجهای برای آمریکا دربرندارد. سیاستهای اخیر ترامپ از نظر این اقتصاددان بزرگ به دنبال وعدههای انتخاباتی وی بوده و این در حالی است که مانور ترامپ روی مواردی است که پیش از این تا حدود زیادی رفع شده بود. به این ترتیب موجسواری ترامپ روی اتفاقات تاریخگذشته هیچ اتفاق مثبتی برای آمریکا در برنداشته است.
«دنیای بورس» در ادامه این مقاله به احتمال رفتار ترامپ در قبال برجام پرداخته است. سناریوهای بسیاری از جنبههای مختلف رفتار ترامپ میتوان بیان کرد که تعیینکننده سیاستهای وی است. در این شرایط حالتی که برخی از کارشناسان بینالمللی احتمال وقوع آن را بالا میدانند تایید موقت برجام از سوی ترامپ با اعلام ضربالعجل برای ایجاد تغییرات از سوی وی است. موضوعی که خود بر شدت فضای تردید در معاملات سهام خواهد افزود اما از طرفی وقوع این سناریو در هفته آینده، در مقایسه با بدبینی کنونی در اقتصاد کشور میتواند اتفاقی مثبت تلقی شود.