به گزارش «دنیای بورس» به نقل از دنیای اقتصاد، «دنیای پساکرونا» این روزها در صدر محافل سیاسی و فکری قرار گرفته است. بسیاری از سیاستمداران، روشنفکران، نویسندگان و اندیشکدهها از زاویهای به این مساله مینگرند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در مصاحبهای تفصیلی با فایننشالتایمز به مجموعهای از مسائل جهانی پرداخته و آنها را به بوته نقد گذاشته است. او از دنیای پساکرونا، آینده اتحادیه اروپایی، آینده جهان، تغییرات آب و هوایی و... سخن میگوید و میافزاید، باور عمیقی به کشور خود، اروپا و جهان دارم و باور عمیقی به آزادی و دموکراسی دارم.مکرون میافزاید:«... خودم را به دست سرنوشت سپردهام. شما باید در دسترس سرنوشتتان باشید... ».
«ویکتور ماله» و «رولا خلف»، گزارشگران فایننشالتایمز، در مصاحبهای مجازی که با مکرون در کاخ الیزه در تاریخ ۱۶ آوریل انجام دادند میگویند، امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در حالی که در کاخ الیزه به صندلی خود تکیه داده و یکی از دستیارانش سطح میز و دستگیره صندلی او را با یک ماده ضدعفونیکننده پاک میکرد، میگوید: «همه ما در حال کار روی غیرقابل تصورها هستیم.» تا امروز، مکرون همواره برنامه بزرگی برای آینده داشته است.
رئیسجمهور بیشفعال فرانسه پس از پیروزی در یک انتخابات شگفتیآور در سال ۲۰۱۷ پیشنهادهای بلندپروازانهای برای اصلاح «اتحادیه اروپا» داد که شرکای اروپایی محتاطتر او را دچار ابهام کرد. وقتی او سال گذشته ریاست گروه ۷ را به دست گرفت، تلاش کرد تا میان ایران و آمریکا مصالحهای برقرار سازد و میان روسیه و اوکراین هم صلح را جاری سازد. دولت او برای نوسازی فرانسه، قوانین سفت و سختی را وضع کرده است.
با این حال، فراگیری ویروس کرونا باعث شده مکرون برای یافتن راهحلهایی برای بحران بهداشت جهانی که حدود ۱۴۰ هزار نفر را به کام مرگ فرستاده و باعث سرگردانی فرانسویها در مورد چگونگی نجات جان افراد و اقتصاد جهانی از رکودی قابل مقایسه با سقوط ۱۹۲۹ شده با آزمون جدیدی مواجه باشد. «ویکتور ماله» و «رولا خلف» در مصاحبهای که با مکرون در کاخ الیزه در تاریخ ۱۶ آوریل انجام دادند در ادامه مینویسند، مکرون معتقد است که «همه ما با نیاز فوری برای اختراع چیز جدیدی مواجه هستیم زیرا این تمام کاری است که میتوانیم انجام دهیم.»
مکرون و برنامههایش برای جهان
البته، مکرون همچنان برنامههایی در سر دارد. او از اتحادیه اروپا میخواهد صندوق سرمایهگذاری اضطراری صدها میلیارد یورویی را راهاندازی کند که از طریق آن اعضای بیمیل شمالی از ایتالیا و اسپانیا حمایت ورزند، جایی که هزاران نفر به خاطر «کووید-۱۹» جان خود را از دست دادند. او از کشورهای ثروتمندتر میخواهد تا به آفریقا کمک کنند و به کشورهای این قاره زمان بیشتری در پرداخت بدهیهای دو و چندجانبه خود بدهند.
اما شاید برای اولینبار بهنظر میرسد که مکرون در حالتی از عدم اطمینان به سر میبرد و مطمئن نیست که آیا پیشنهاداتش ثمری خواهد داد یا خیر و اینکه آیا اساسا زمانی برای به ثمر نشستن پیشنهاداتش وجود دارد یا خیر. او میگوید: «نمیدانم آیا ما در آغاز یا میانه این بحران هستیم. هیچکس نمیداند. ابهامات زیادی وجود دارد و این باید بسیاری از ما را فروتن سازد.»
گزارشگران فایننشالتایمز مینویسند، مصاحبه مجازی با مکرون نشانه «فاصلهگذاری اجتماعی» و اختلال در مسافرت در این دوره استثنایی اپیدمی است که الیزه معمولا گرفتار را مجبور کرده است که فقط یک نیرو در سایت خود داشته باشد، به همین دلیل گزارشگران فایننشالتایمز از طریق لینک ویدئویی در مصاحبه شرکت میکنند.
در واقع، این مصاحبه نه مصاحبهای حضوری که مصاحبه از طریق ویدئو است. مکرونی که معمولا میشد او را حضوری دید و لمسش کرد – و قبلا در مورد او گفته میشد که «میتواند صندلی را هم اغوا کند»- اکنون مجبور است که از پشت میزش در اتاق طلایی که مشرف بر چمنهای کاخ و به سوی شانزهلیزه است با میهمانان گپوگفت و از آنها بهصورت مجازی استقبال کند. از این اتاق برای اولینبار بهعنوان دفتر کار رئیسجمهور از سوی ژنرال شارل دوگل استفاده شد.
مکرون ماه گذشته در دو سخنرانی عمومی به عمد از لحن الگوی خود – شارل دوگل- استفاده و علیه این ویروس یک جنگ همه جانبه را اعلام کرد و برخی از سختگیرانهترین کنترلها در اروپا را بر آزادی تحرک و جابهجایی مردم وضع کرد تا از سرعت شیوع این بیماری بکاهد و اعلام کرد که دولت او مشاغل و شرکتها را از «تمام هزینههای بار شده بر آنها» نجات خواهد داد. پشت میز او یک نمونه ۵۰۰ دلاری دوران جنگ جهانی اول متعلق به سال ۱۹۱۵ وجود دارد که نشانه اتحاد فرانسویها- آنگلوساکسونها بود.
با این حال، در هفتههای اخیر بلاغت و صراحت کلام او جای خود را به این نگاه داده که چگونه به این بیماری همهگیر پرداخته شود و این نگاه البته با پذیرش برخی نارساییهای لجستیکی همراه بوده که باعث شده پزشکان، پرستارها و کارگران و نیروهای مهم فرانسوی از کمبود ماسک و آزمایشها برای ارزیابی و سنجش شیوع این ویروس در تنگنا قرار بگیرند.
بر خلاف دیگر رهبران جهان، از ترامپ در آمریکا تا «شی» در چین که میکوشند تا کشورهایشان را به جایی بازگردانند که پیش از کرونا بود، رئیسجمهور ۴۲ ساله فرانسه میگوید این بحران را به مثابه رویدادی موجودیتی برای بشریت میداند که ماهیت جهانی شدن و ساختار سرمایهداری بینالمللی را تغییر خواهد داد.
مکرون بهعنوان یک رهبر لیبرال اروپایی در دریایی از ملیگرایان سرسخت، میگوید امیدوار است که آسیبهای همهگیر ناشی از این ویروس، کشورها[ی قوی] را در یک اقدام جمعی و چندجانبه برای کمک به ضعیفترین کشورها گرد هم آورد. گزارشگران فایننشالتایمز به نقل از مکرون مینویسند، او میخواهد از این تحول و رویداد ناگهانی جهانی استفاده کند تا دولتها را، به مثابه سرآغازی برای مقابله با فجایع زیستمحیطی و نابرابریهای اجتماعی که به گفته مکرون از پیش، ثبات نظم جهانی را تهدید میکرده، ترغیب به اولویت دادن جان انسانها به رشد اقتصادی کند.
اما او نگرانی خود را پنهان نمیسازد که بر عکس این مسائل هم ممکن است رخ دهد و اینکه بستن مرزها، اختلال اقتصادی و از دست رفتن اعتماد به دموکراسی دست اقتدارگرایان و پوپولیستهایی- از مجارستان تا برزیل- که میکوشیدند از بحران سوء استفاده کنند را تقویت کند.
مکرون، چین و نگرانی از آینده اروپا
رئیسجمهور فرانسه میگوید: «تصور میکنم این یک شوک بزرگ و ژرف انسانی است. ما باعث شدیم زندگی در نیمی از کرهزمین متوقف شود. هیچ سابقهای برای این در تاریخ مان وجود ندارد». او میافزاید: «اما این شوک ماهیت جهانی شدن که طی ۴۰ سال گذشته با آن زندگی کردهایم را تغییر خواهد داد... ما این حس را داشتیم که دیگر مرزی وجود نخواهد داشت. قرار بود همه چیز حول چرخش و انباشت سریع و سریع تر بگردد.
موفقیتهایی واقعی وجود داشت. جهانی شدن قرار بود ما را از شر تمامیت خواهان خلاص کند. دیوار برلین بیش از ۳۰ سال پیش فروریخت و با فراز و فرودها، صدها میلیون نفر از فقر بیرون آمدند. اما به خصوص در سالهای اخیر، نابرابری در کشورهای توسعه یافته افزایش یافت.
روشن است که این نوع از جهانی شدن داشت به پایان چرخه خود نزدیک میشد و دموکراسی را تضعیف میکرد.» وقتی از مکرون در مورد این سوال پرسیده شد که آیا تلاشهای ناهماهنگ و نامنظم برای مهار «کووید-۱۹» ضعف دموکراسیهای غربی را نشان نداده و آیا مزیتهای دولتهای اقتدارگرایی مانند چین را برجسته نکرده، گویی «مو به تنش سیخ شد» و «لب و لوچه اش» جمع شد.
او میگوید: هیچ مقایسهای میان کشورهایی که در آنها جریان آزاد اطلاعات وجود دارد و شهروندان میتوانند دولت را به نقد بکشند و کشورهایی که در آنها حقیقت سلاخی میشود وجود ندارد. مکرون میافزاید:«با توجه به این تفاوتها، میتوان تفاوتها میان کشورهای این دو دسته را دید و بیایید ساده لوح نباشیم که آنچه امروز چین انجام میدهد- و به آن احترام میگذارم- خیلی بهتر از عملکرد ما نبوده است. نمیدانیم. ظاهرا چیزهایی رخ داده که ما در مورد آنها اطلاعی نداریم.» رئیسجمهور فرانسه اصرار دارد که کنار گذاشتن آزادیها برای مقابله با این بیماری تهدیدی برای دموکراسیهای غربی است.
وی اظهار کرد: «برخی کشورهای این چنینی هم در اروپا وجود دارند.» اشاره او به مجارستان و تصمیم ویکتوراوربان برای حکمرانی بر اساس دستور و فرمان است. او میگوید: «ما نمیتوانیم این را بپذیریم. نمیتوانید DNA اساسی خود را با این استدلال که بحران بهداشتی وجود دارد کنار بگذارید.» رئیسجمهور فرانسه به طور خاص نگران «اتحادیه اروپا» و «یورو» است. او که با دست خود بارها روی میز میکوبید تا بر این نکته تاکید ورزد، میگوید هم «اتحادیه» و هم «ارز واحد» در صورتی تهدید خواهند شد که اعضای قوی تر مانند آلمان و هلند همبستگیای با کشورهای بحران زده ناشی از کرونا در جنوب اروپا از خود نشان ندهند.
این همبستگی باید در قالب کمک مالیای باشد که از طریق بدهیهای متقابل (mutualised debt) تامین مالی میشود؛ کنایهای به سیاستگذاران هلندی و آلمانی که این ایده را رد میکنند که مالیاتدهندگانشان وامها به یونانیها یا ایتالیاییها را بازپرداخت کنند. مکرون هشدار میدهد ناکامی در حمایت از آن دسته از اعضای اتحادیه که به سختی از این بیماری آسیب دیدهاند به پوپولیستها برای پیروزی در ایتالیا، اسپانیا و شاید فرانسه و جاهای دیگر کمک خواهد کرد.
مکرون که نگرانی در چهرهاش موج میزد میافزاید: «این روشن است زیرا مردم میگویند: «آن سفر بزرگی که شما [اتحادیه اروپا] از آن دم میزدید چیست؟ این آدمها در مواقع بحران و حتی پس از بحران از شما حمایت نمیکنند. آنها هیچ همبستگیای با شما ندارند.» اینها در حقیقت استدلال و تفسیر سیاستمداران پوپولیست است که در مورد اتحادیه اروپا و کشورهای اروپای شمالی از آن استفاده میکنند.
به گفته مکرون «این پوپولیستها میگویند، «وقتی مهاجران به کشورتان رسیدند، آنها [کشورهای بزرگتر] به شما میگویند که آنها را نگه دارید. وقتی با اپیدمی مواجه میشوید، آنها [کشورهای بزرگتر] به شما میگویند که خودتان به آن رسیدگی کنید. وای! این کشورهای بزرگ خیلی خوب هستند. وقتی پای صادرات کالایی که تولید میکنند و میخواهند به کشورتان بفرستد به میان میآید آنها [کشورهای بزرگتر] مدافع اروپا میشوند. وقتی پای ورود نیروی کارتان به آن کشورها باز میشود تا بخشهایی از قطعات ماشینهایی که دیگر در آن کشورها تولید نمیشود را بسازند، آنها باز مدافع اروپا میشوند. [به گفته پوپولیستها]، وقتی پای تقسیم بار و مسوولیت به میان میآید، آنها [کشورهای بزرگتر] مدافع اروپا میشوند»
از نظر مکرون، اعضای ثروتمندتر اتحادیه از مسوولیت خاصی در نحوه برخورد با این بحران برخوردارند. او میگوید: «ما در آستانه حقیقت ایستادهایم که همان تصمیمگیری در مورد این مساله است که آیا اتحادیه اروپا یک پروژه سیاسی است یا یک پروژه بازاری. فکر میکنم یک پروژه سیاسی باشد. ما به انتقال مالی و همبستگی نیاز داریم، البته در صورتی که بخواهیم بقای اروپا ادامه یابد.» در هر صورت، مکرون استدلال میکند که بحران اقتصادی اخیر که محرک آن «کووید-۱۹» است آنقدر شدید است که بسیاری از اعضای اتحادیه اروپا و منطقه یورو برخی معاهدات در مورد کمک دولتها برای شرکتها را به حال تعلیق درآوردهاند.
توانایی دولتها برای بازگشایی شیرهای مالی و پولی برای نجات ورشکستگیهای بزرگ و نجات انسانها و مشاغل به آینده سیاسی نامعلوم مکرون در فرانسه هم مربوط است. با پیشبینی کوچک شدن اقتصاد ملی تا ۸ درصد در سالجاری و میلیونها کارگر موقتا بیکار که فقط به خاطر طرح رسمی «بیکاری جزیی» ۲۴ میلیارد دلاری هنوز به آنها پول پرداخت میشود، دولت انتظار دارد که کسری بودجه ۲۰۲۰، ۹ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل دهد که بزرگترین رقم از زمان جنگ جهانی دوم به این سو است.
اگرچه غالبا مکرون به دلیل بینالملل گرایی لیبرال پرانرژیاش در خارج مورد تحسین قرار میگیرد اما اخیرا در داخل از سوی مخالفان سیاسی اش- از چپ افراطی گرفته تا راست افراطی از جمله جلیقهزردها و تظاهرات آنها- رئیسجمهور ثروتمندان نام گرفته است؛ بانکدار و سرمایهدار «روچیلد»ی که میخواهد سرمایهداری بازار آزاد را بر شهروندان بیمیل خود تحمیل کند. در واقع، مکرون در مواجهه با مخالفتهای سفت و سخت از سوی چپ طغیانگر و از سوی جلیقهزردها، سرعت برنامه اصلاحیاش از قبل از شروع بیماری کرونا کاهش قابل ملاحظهای یافت.
پس از دو سال طاقت فرسا برای آزادسازی بازار کار، کاهش بار مالیات بر کارگران و کارآفرینان و تلاش برای ساده سازی نظام مستمریهای پرهزینه کشور، او سال گذشته تا حدودی از ارائه خدمات عقب نشینی کرد و سپس ماه گذشته اصلاحات را بهطور کامل به خاطر ویروس کرونا به حال تعلیق در آورد. او کوشیده است تا انگیزههای زیستمحیطی را اتخاذ کند و تصویر خود برای جلب چپها و سبزها را پیش از انتخابات ۲۰۲۰ بهبود بخشد. او امیدوار است بتواند بار دیگر نسبت به مارین لوپن، رهبر «جبهه راست افراطی» سابق و رهبر «مجمع ملی» فعلی، دست برتر بیابد و در انتخابات دور دوم هم برابر او به پیروزی برسد.
«کووید-۱۹» ممکن است فرصتی به دست دهد تا مسالهای که مکرون به دنبالش است محقق شود. او تلاش دارد سرمایهداری را «انسانیتر» کند. از نظر او این شامل پایان دادن به دنیای «بیش از حد مالی شده» (hyper-financialised)، تلاشهای بیشتر برای نجات کرهزمین از ویرانیهای ناشی از گرمایش جهانی و تقویت «حاکمیت اقتصادی» فرانسه و اروپا با سرمایهگذاری در داخل و در بخشهای صنعتی مانند باتریهای الکتریکی وسایل نقلیه و اکنون، تجهیزات دارویی و پزشکی است که در آن اروپا بیش از حد به چین وابسته شده است. مکرون میگوید: این درک وجود دارد که اگر مردم میتوانند کارهای غیرقابل تصور را برای اقتصادشان انجام دهند تا از سرعت این همهگیری (بیماری کرونا) بکاهند، میتوانند همین کار را برای جلوگیری از فجایع تغییرات آب و هوایی اتخاذ کنند.
او میگوید: مردم به این درک رسیدهاند که «وقتی پای جان انسانها و نجات آنها به میان میآید، هیچکس تردیدی برای انتخابهای سخت و دردناک به خود راه نمیدهد. برای خطرات آب و هوایی هم باید اینگونه باشد». رئیسجمهور فرانسه معتقد است:«اپیدمیهای بزرگ ناشی از سندرومهای تنفسی مانند موردی که امروز با آن داریم زندگی میکنیم ظاهرا خیلی دور از ما بودند زیرا مدتها بود در آسیا متوقف شده بودند. خطرات آب و هوایی هم دور از ما بهنظر میرسد زیرا بر آفریقا و اقیانوسیه تاثیر میگذارد. اما وقتی به شما برسد، دیگر زمان بیدار شدن است.»
مکرون ترس از خفگی ناشی از بیماری «کووید-۱۹» را با اثرات آلودگی هوا مقایسه میکند. او میگوید: «وقتی از این بحران خارج شویم، مردم دیگر استنشاق هوای کثیف را نمیپذیرند. مردم خواهند گفت ... «من با گزینه جوامعی که چنین هوایی را تنفس میکنند موافق نیستم، جایی که کودکم به دلیل همین هوا به بیماریهای برونشیتی مبتلا میشود. به خاطر داشته باشید که شما همه چیز را به خاطر کووید-۱۹ متوقف کردهاید اما اکنون از من میخواهید این هوای بد را استنشاق کنم».
همچون بسیاری از اسلافش- و بر خلاف همقطارانش در دیگر دموکراسیهای غربی- مکرون آشکارا روشنفکر است و همواره ایدهها و پروژههایی را در ذهن دارد که همراهی با آنها از سوی همقطاران اروپاییاش دشوار است. در میان کتابهایی که بهطور حیرتانگیزی- یا به شکل هنرمندانه- در قفسه کتابهای پشت سرش وجود دارد آثار فرانسوا میتران (آخرین رئیسجمهور سوسیالیست فرانسه) و پاپ فرانسیس وجود دارد. همچنین نامههای رد و بدل شده از سوی «فلوبر» و «تورگنف» و چند نسخه کپی از زندگینامه خودنوشت مکرون با عنوان «انقلاب: آشتی فرانسه» وجود دارد که برای کمپین انتخاباتی سال ۲۰۱۷ آماده شده بود.
با این حال، وقتی از او پرسیده شد که از رهبری چه آموخته است، صریحا اعتراف میکند: بسیار زود است که بگوییم این بحران جهانی به کدام سو خواهد رفت. مکرون میگوید، باور عمیقی به کشور خود، اروپا و جهان و باور عمیقی به آزادی و دموکراسی دارد اما در آخر ویژگیهایی که در مواجهه با وقایع غیرقابل تحمل نیاز است فروتنی و عزم جزم است.
او میگوید: «من هرگز هیچ تصوری نکردهام زیرا خودم را به دست سرنوشت سپردهام. شما باید در دسترس سرنوشتتان باشید... بنابراین، این جایی است که خودم را مییابم، آماده نبردم و آنچه را که بدان باور دارم ترویج میکنم در حالی که برای آزمودن و درک آن چیزی که غیرقابل تصور است در دسترس باقی خواهم ماند.»
گزارش اختصاصی از قرنطینه به سبک فرانسه
صدیقه محمودی : خیابانها سوت و کور است. هیچ صدایی بهجز آواز پرندگان در آسمان شهر طنینانداز نیست. هر از چند گاهی صدای ماشینهای پلیس سکوت مرگآور خیابان را میشکند. انگار که جنگی در گرفته باشد، همه در خانههایشان محبوس شدهاند.خانهها زندان شده و دولت زندانبانی است که خروج را با شرط و شروط خاصی میپذیرد.در پاریس هیچچیز جز حرکت قطارهای شهری همچون سابق جریان عادی ندارد.
برج ایفل هر چند هیبتش را همچون گذشته حفظ کرده اما بدون آدمها. خلوتی و سکوت بر بناهای تاریخی و خیابانهای مشهور سایه انداخته غیبت انسانها مفهوم را از این نمادها گرفته است.در کشوری که خیابانها نشان زندگی بود حالا زندگی تنها در خانهها جریان دارد و تمام. بعد از یکماه قرنطینه سختگیرانه، دولت برای سومینبار قرنطینه سراسری را به مدت سه هفته دیگر یعنی تا ۱۱ ماه می تمدید کرد تا پاریس و فرانسه همچنان سوت و کور بماند.
شام آخر مکرون
دولت راست میانه امانوئل مکرون با انتقادات بسیاری درخصوص رویارویی با کرونا مواجه است. کمبود ماسک، سایر تجهیزات بیمارستانی (تعداد کم دستگاههای تنفسی به نسبت بیماران) از جمله این انتقادها است.پیش از شیوع کرونا در فرانسه مکرون بر آمادگی برای رویارویی با ویروس کرونا تاکید کرده بود. کرونا آمد اما دولت از پیش آماده از نگاه برخی از مردم ناآماده بود و غافلگیر شد. او با وجود اینکه برای سومینبار قرنطینه را تمدید کرده و بهعکس دیگر سیاستمداران عجلهای برای پایان محدودیتها ندارد بهدلیل تاخیر اولیه در اعلام قرنطینه هنوز زیر ضرب انتقادات است.
دولت فرانسه با همهگیری ویروس در کشورهای دیگر شماره تلفن «۱۵» را برای ارتباط میان مردم و پزشکان در نظر گرفت تا هرچه زودتر افراد دارای بیماری کووید-۱۹ شناسایی شوند. (افرادی که مشکوک هستند با این شماره تماس میگیرند و مشورت تلفنی دریافت میکنند. در این تماس حتی اگر فرد علائم خفیف کرونا را داشته باشد بستری نمیشود بلکه ملزم به ماندن در خانه میشود و بهصورت تلفنی راهنمایی دریافت میکند.) مکرون علاوه بر این تدابیر با آغاز قرنطینه نیز تلاش کرد بر سنتهای فرانسوی یعنی تامین حقوق و نیازهای معیشتی مردم تاکید جدی داشته باشد، حتی دولت از زمین، آسمان و قطارهای پرسرعت بینشهری برای انتقال بیماران حاد به بیمارستانهای مجهز استفاده کرد تا جانهای کمتری در فرانسه از دست برود.
اما با همه این کارها همچنان برخی از مردم فرانسه نارضایتیهای عمیقی از دولت او دارند بهطوریکه بسیاری از گروههای رادیکال چپ و راست درحال تدارک «شام آخر» دولت بعد از پایان قرنطینه در خیابانهای شهرهای بزرگ فرانسه هستند. البته مکرون کار خود را میکند، با وجود تمام مخالفتها و روندهای تهدیدآمیزی که در شبکههای اجتماعی علیه دولت او در جریان است و در شرایطی که بسیاری از متحدان اروپایی این کشور درحال پایان دادن به شرایط قرنطینه و عادیسازی شرایط هستند رئیسجمهوری فرانسه در راستای کاهش بحران، برای بار سوم قرنطینه سراسری را تمدید میکند. رای به این تصمیم نیز در راستای توصیه دانشمندان فرانسوی درخصوص احتمال موج دوم شیوع این بیماری اتخاذ شد؛ توصیهای که بیشتر هشداری در راستای کاهش پیامدها است.
کرونا در فرانسه، تاکید بر رعایت فاصلهگذاری
براساس اعلام اداره کل بهداشت، تا به امروز شیوع کرونا جان نزدیک به ۱۸ هزار و ۶۸۱ نفر در فرانسه را گرفته است. ۶ هزار و ۲۷ نفر در بخش مراقبتهای ویژه قرار دارند و این درحالی است که تعداد بیماران تحتمراقبتهای ویژه برای نهمین روز متوالی کاهش یافته است. حال آنکه ۳۴ هزار و ۴۲۰ نفر همچنان در بیمارستان بستری هستند، البته این رقم در مقایسه با روز گذشته کاهش نشان میدهد. در واقع برای سومین روز متوالی، تعداد بستریها در بیمارستانها افت کرده است.
اما هنوز دانشمندان فرانسوی تاکید بسیاری بر اجرای قرنطینه و کاهش فاصله اجتماعی میان شهروندان دارند. بهطوری که آکادمی پزشکی فرانسه در مورد قرنطینه اجباری افراد آسیبپذیر بعد از ۱۱ می(۲۲ اردیبهشت) توصیههایی را به دولت ارائه کرده است. در این میان قوانین سختگیرانه خروج از منزل نیز همچنان به قوت خود باقی است.
قرنطینه در دور سوم
هریک از شهروندان فرانسوی که قصد خروج از خانه را دارند باید برگه درخواستی را تکمیل کند که در آن علاوه بر مشخصات فردی و آدرس محل سکونت باید ساعت خروج و دلیل آن را مشخص کند. در برگههای دور اول ۵ دلیل برای خروج از خانه قید شده بود که شهروندان باید یکی از گزینههای آن را علامت بزنند و با خود به همراه داشته باشند تا در زمان مواجهشدن با نیروهای پلیس به آنها ارائه کنند.
این مجوز ابتدا بهصورت چاپی بود اما با اعتراض مردم نسبت به محدودیت چاپ در خواست مجوز امکان ثبت و همراه داشتن اینترنتی درخواستها از طریق اپ نیز فراهم شد. در میانه دوره دوم قرنطینه تعداد گزینهها از پنج به هفت مورد افزایش یافت و در دور سوم نیز این هفت مورد تمدید شد تا فرانسویها تنها به هفت دلیل بتوانند از خانه خارج شوند.
- بند اول جابهجایی میان منزل و محل کار است البته این امکان در شرایطی برقرار است که دور کاری میسر نباشد. کسانی که در این دوران مجبور به ادامه فعالیت شغلی خود هستند باید مجوز رسمی از کارفرما دریافت کنند.
- بند دوم خرید مایحتاج زندگی از فروشگاههایی است که دولت لیست آنها را اعلام کرده است (در این بند تشخیص ضروری بودن مهم است برای مثال یکی از شهروندان وقتی برای خرید نوشابه از منزل خارج شده بود از سوی پلیس متخلف محسوب و جریمه شد زیرا نوشابه مایحتاج ضروری و روزانه نیست).
- بند سوم مشاوره و پیگیری روند درمان که از راه دور امکانپذیر نیست (درحالیکه تمامی فعالیتهای پزشکی در فرانسه برقرار است و بیماران بهصورت تلفنی و اینترنتی با پزشکان در تماس هستند مگر به تشخیص دکتر امکان مشاوره از راه دور نباشد و با نظر دکتر میتواند از خانه خارج شود).
- بند چهارم نیز جابهجایی بهمنظور امور خانوادگی ضروری است در این بند کمک به افراد آسیبپذیر یا نگهداری کودکان نیز قید شده است.
- بند پنجم اگر فردی احضاریههای قضایی و ادارای گرفته باشد میتواند برای مراجعه و انجام کار در تاریخ و زمان اعلام شده از خانه خارج شود.
- بند ششم شرکت در ماموریتهای عمومی به درخواست مراجع اداری را مدنظر قرار داده است.
- بند هفتم فعالیتهای ورزشی انفرادی را در نظر دارد. براساس این بند میزان فعالیتها حداکثر یک ساعت و تا یک کیلومتری خانه است (هر چند این بند در دومین تمدید از سوی دولت در نظر گرفته شد اما کمی بعد با افزایش شمار مبتلایان به ویروس این بند نیز در برخی از شهرهای فرانسه قدغن شده است).
جریمه قرنطینه شکنی
به غیر از این هفت مورد اگر فردی از خانه خارج شود باید جریمه نقدی به مبلغ ۱۳۵ یورو(۲ میلیون ۲۸۰ هزار تومان)بپردازد و در صورت تکرار تخلف این رقم میتواند به ۳۷۵ یورو(۶ میلیونو ۳۳۸ هزار تومان) یا بیشتر نیز افزایش یابد. برگههای جریمه براساس اطلاعات کارت شناسایی تنظیم میشود و فرد یک ماه زمان دارد این جریمه را بپردازد و در صورت خودداری مثل جریمههای رانندگی در ایران افزایش مییابد.
با توجه به اینکه در فرانسه امکان جعل آدرس تقریبا وجود ندارد پلیس به راحتی میتواند متخلفان را پیدا و جریمه را وصول کند. درحالحاضر دولت ۱۰۰ هزار پلیس را برای نظارت بر اجرای صحیح قرنطینه در سراسر فرانسه بهکار گرفته است؛ پلیسهایی که هیچ عذر و بهانهای را نمیپذیرند. خروج از منزل برای خریدهایی که چندان ضروری بهنظر نرسد یا حتی امضا نکردن مجوز یا مشخص نکردن ساعت و تاریخ خروج، همه این موارد میتواند دلیلی باشد که پلیس حضور شما در خارج از خانه را قانعکننده نداند و برهمین اساس جریمه نقدی صادر کند.
هر چند ماسک زدن افراد سالم یکی از موضوعات جنجالی بعد از شیوع ویروس کرونا بوده است و بسیاری از دانشمندان و سازمانهای بهداشتی در ابتدا تاکید چندانی بر ماسک زدن افراد سالم نداشتند اما درحالحاضر ماسک زدن در بعضی شهرهای فرانسه اجباری شده است. در پاریس چنانچه بدون ماسک از خانه خارج شوید باید جریمه ۱۳۵ یورویی پرداخته شود. اداره قطارهای شهری نیز اعلام کرد که در ورود به ایستگاه و مترو افراد باید ماسک بهصورت خود داشته باشند.
بالکنها کافه شده
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه در آخرین سخنرانی خود با مردم در ۱۳ آوریل تاکید کرد که با اتمام قرنطینه در ۱۱ می همچنان رستورانها، کافهها، سالنهای سینما و تئاتر و برگزاری برنامههای فرهنگی تعطیل باقی خواهد ماند و ممکن است در نیمه ماه ژوئن(اواخر خرداد) این اماکن بازگشایی شوند. مردم فرانسه که عادت به کافهنشینی و رستورانگردی آنها شهره است در روزهای آفتابی این روزها بالکنها را به کافه و رستوران خود تبدیل کردهاند.
آنها تلاش دارند حبس خانگی و درد و رنج ناشی از حضور دائم در خانه را برای یکدیگر کاهش دهند. به همین دلیل بالکن خانهها به محلی برای ارتباط اجتماعی مردم تبدیل شده است. بسیاری با حفظ فاصله اجتماعی آواز میخوانند، برخی نمایش اجرا میکنند و آنهایی که سر رشتهای از موسیقی دارند برای همگان مینوازند. در این میان برخی نیز تلاش دارند با انجام کارهای عقب مانده خود اوقات را بگذرانند. کتاب میخوانند، فیلم میبینند و برخی نیز برای گذراندن وقت تلاش میکنند با کارهای خلاقانه از جمله درست کردن ماسک درآمدزایی اندکی برای خود در شرایط قرنطینه ایجاد کنند.
آنچه که بیش از همه در این شرایط به چشم میآید افزایش همبستگی اجتماعی مردم برای کاهش سختیها است. مردم شهرهای مختلف فرانسه از پاریس، لیون، مارسی گرفته تا شهرهای کوچک و دهکدهها ساعت ۸ هر شب بهمنظور قدردانی از کادر بیمارستانی و پزشکی دست میزنند. برخی سرآشپزان رستورانهای مشهور یا حتی معمولی هر چند بهدلیل شرایط کنونی در تعطیلی به سر میبرند اما آنها اجاق رستورانهای خود را روشن کردهاند و تنها برای کارکنان شاغل در بیمارستانها غذا و دسر مجانی درست میکنند و به دست آنها میرسانند.
در سوی دیگر برخی از نوازندگان با حضور در خانه سالمندان و اجرای موزیک زنده تلاش دارند زندگی را برای افراد مسنی که از حبس در اتاقهای کوچکشان خسته شدهاند، تغییر دهند. آنها تلاش دارند با موسیقیهای شاد تصویر زندگی را برای افراد مسن در این مجموعهها تغییر دهند. سالمندانی که شاید این روزها از ترس بیماری کووید-۱۹ به لحاظ روانی آسیبپذیرتر شدهاند و نیازمند حمایت بیشتری نسبت به گذشتهاند. همه به نوعی سعی دارند در فضای ترسناک روانی که بر جامعهشان حاکم شده به نوعی نقش کمککننده داشته باشند. به همین دلیل پزشکان و بهخصوص روانشناسان همچنان خدمات خود را از راه دور به مشتریانشان ارائه میدهند تا درحفظ روحیه آنها نقش مثبتی ایفا کنند.
بحران اقتصادی و نقش دولت
از زمان آغاز بحران بهداشتی که جهان را در بر گرفته است، سختترین بخش، وضعیت اقتصادی مردم بوده که نگرانیهای بسیاری را ایجاد کرده است. با افزایش دامنه بحران دولت فرانسه ۱۵۰ میلیارد یورو روی میز گذاشته است. ابتدا برای کمکهای اضطراری ۴۵ میلیارد یورو در نظر گرفت اما در ادامه آن را به ۱۱۰ میلیارد یورو (۱۸۵۹ هزار میلیارد تومان) افزایش داد. برخی میگویند اما دولت در ادامه و با تشدید بحران ناچار است کل ۱۵۰ میلیارد یورو (۲۵۳۵ هزار میلیارد تومان) را تخصیص دهد. علاوه بر این دولت مبلغ ۳۰۰ میلیارد یورو بهمنظور وامهای بانکی تضمین شده برای تمامی شرکتهایی که نیازمند منابع برای مقابله با فروپاشی مالی هستند، در نظر گرفته است.
شرکتهای تحتتاثیر بحران کرونا میتوانند از یک رژیم جدید فعالیت جزئی با عنوان «بیمه بیکاری» استفاده کنند. درواقع کارفرما به نمایندگی از کارکنان خود باید درخواست دریافت بیمه بیکاری را به اداره کار ارائه کنند. بعد از بررسی اداره کار دولت وجوه را به حساب کارفرما واریز میکند و کارفرما نیز مطابق با روند ماهانه حقوق را به حساب کارکنان خود انتقال میدهد. کارمندی که در «بیمه بیکاری» قرار دارد، ۸۴ درصد از درآمد خالص خود را دریافت میکند. در این میان دولت از کارگران نیمه وقت بهتر از گذشته محافظت میکند. درحالیکه شاغلان تمام وقت ۸۴ درصد از حقوق خود را بهدست میآورند، افرادی که بهطور پاره وقت کار میکنند ۱۰۰ درصد حقوق خود را دریافت میکنند.
از ابتدای آغاز قرنطینه تاکنون ۹ میلیون حقوقبگیر و ۷۵۱ هزار شرکت از حمایتهای دولت بهرهمند شدهاند که بیش از ۲۴ میلیارد یورو هزینه برای دولت در بر خواهد داشت. در این میان دولت مشوقهای مالی ماهانه ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ یورویی (حدود ۸ تا ۲۵ میلیون تومان) را برای برخی کارکنان بیمارستانها و کارکنان خانههای سالمندان در نظر گرفته است. همچنین کمکهای اضطراری ۱۵۰ یورویی برای خانوادههایی که از حداقلهای اجتماعی بهرهمند نیستند را نیز پرداخت میکند. همچنین کمکهای ۱۵۰۰ یورویی برای شرکتهای کوچک و متوسط نیز در نظر گرفته است.
کارشناسان با اشاره به حجم بودجه در نظر گرفته شده معتقدند که این مسوولیت سنگینی برای منابع مالی عمومی دولت است حال آنکه دولت باید در کوتاهمدت شوک انبوه بستریشدگان در بیمارستانها را نیز بر دوش بکشد. برونو لومر، وزیر اقتصاد فرانسه نیز اصلاح بودجه سال جاری را با کاهش ۸ درصدی تولید ناخالص داخلی، ۹ درصد کسری عمومی و ۱۱۵ درصد بدهی عمومی به مجلس ارائه کرده است. آنگونه که بهنظر میرسد رشد اقتصادی فرانسه تا پایان سال ۲۰۲۰ به منفی ۱۰ تا ۱۱ درصد برسد. بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند بحران اقتصادی ناشی از اپیدمی ویروس کرونا سختتر از بحران اقتصادی سال ۱۹۲۹ و ۲۰۰۸ در جهان است. بحرانی که دیگر یک تهدید نیست بلکه به واقعیت بدل شده است.
فرانسویها و مشکل اجارهخانه
با آغاز قرنطینه بهمنظور رویارویی با بیماری کووید-۱۹ امانوئل مکرون در سخنرانی خود اعلام کرد که صورتحسابهای گاز، برق، آب و اجارهبها به حالت تعلیق در خواهد آمد. هرچند در ابتدا بهنظر میرسید، امانوئل مکرون در سخنرانی خود با اعلام قرنطینه، بر تعلیق احتمالی اجاره و قبوض واحدهای مسکونی و تجاری و تاکید داشته اما کمی بعد مشخص شد که تاکید او بر معلق کردن اجاره و قبوض واحدهای تجاری (مشاغل کوچک) بوده است.
یکی از مشکلات جدی پیش روی بسیاری از فرانسویها بهخصوص در شهرهای بزرگ اجارهبهای بسیار بالایی است که میپردازند. در همین راستا مکرون اعلام کرده که اگر فردی در پرداخت اجاره خود مشکل دارد، باید با صاحبخانهاش یک راه حل دوستانه پیدا کند. در شرایط خاص ممکن است کمکهای اجتماعی به افراد اعطا شود. در صورتی که افراد با مشکلات اساسی مالی مواجه شوند امکان آن را دارند که پروندهای برای بدهی بیش از حد خود فراهم کنند.
یکی از راههای کمک به مستاجران بیمه عقب افتادگی اجارهبها برای مالکان است. از آنجا که در فرانسه دولت به افراد با درآمد کم ماهانه کمک هزینه پرداخت اجارهبها «CAF» میپردازد (کمک هزینههای خانوادهای است که توسط صندوقی به همین نام به خانوادههای ذینفع و حداقل دارای ۲ فرزند وابسته تعلق میگیرد. مزایای کمک هزینه خانواده منوط به شرایط خاصی است و میزان آن با توجه به سن، تعداد فرزندان و درآمد خانواده متفاوت است).
یکی از اقداماتی که دولت فرانسه با اجرایی شدن قرنطینه سراسری انجام داد واریز این کمک زودتر از موعد مقرر به حساب افراد بود تا کمکی به پرداخت اجارهبهای آنها و انگیزهای برای ماندن در خانه باشد. در هر صورت در شرایط کنونی دولت تاکید کرده است که مالکان اجازه بیرون کردن مستاجران در دوران قرنطینه بهدلیل نداشتن استطاعت در پرداخت اجارهبهایشان را ندارند.
اهداف رسانهها در زمان قرنطینه
خیابانهای پر از جمعیت گذشته و خیابانهای خالی این روزها تصویری است که هر روز رسانههای فرانسوی گزارشهای متعددی از آن به نمایش میگذارند. نهتنها گزارش از خیابانها و مکانهای توریستی بلکه شرایط کنونی زندگی در خانهها نیز سوژه دیگری است که به آن پرداخته میشود. در واقع رسانههای تصویری تلاش دارند فضای حاکم بر جامعه فرانسه در شرایط کنونی را نشان دهند.
در حساسترین شرایط و اتفاقات آنها آماده ارائه گزارشهای روزانه خود هستند. بارزترین نمونه آن ارائه نظرات مردم بعد از صحبتهای رئیسجمهور فرانسه بود. بسیاری از گروههای خبری در خانههای مردم، رستوران و کافههای بسته حاضر بودند تا نظر مردم و مشاغل را بعد از سخنرانی رئیسجمهوری جویا شوند. بهصورت کلی عمده مردم با ادامه حبس خانگی به مدت سه هفته دیگر موافق بودند، چراکه آنها خستگی ساعتها و روزها خانه نشینی را به گسترش ویروس مرگبار کرونا ترجیح میدهند.
به عقیده آنها هر چند دولت در ابتدا چندان آماده نبود و بسیار دیر عمل کرد اما درحالحاضر بهترین گزینه کاهش ارتباطات اجتماعی بهمنظور پایان بخشی به زنجیره انتقال این بیماری است. در این میان اما صاحبان مشاغل نسبت به وضعیت بهوجود آمده کنونی و تاثیر آن بر شرایط شغلی خود نگرانیهای بسیاری دارند و از این طریق تلاش دارند، صدای خود را به دولت برسانند.
رسانههای تصویری و نوشتاری فرانسه از ابتدای بحران بهداشتی که این روزها گریبان تمام جهان را گرفته، فعالیت خود را حفظ کردهاند. آگاهی بخشی، ارائه اطلاعات صحیح و سرگرمی هدف مشترک میان آنها است. برهمین اساس شبکههای خبری از صبح تا شب برنامههای خود را به زوایای مختلف بیماری کووید-۱۹ و قرنطینه اختصاص دادهاند.
ارائه مباحث کارشناسی، ارتباط مستقیم با پزشکان مجرب در بیمارستانها، بحث و گفتوگو با وزرای مختلف دولت، ارائه آمارهای اقتصادی و اجتماعی، گفتوگو با خانوادهها درخصوص حال و هوای قرنطینه و بهخصوص نظر کودکان نسبت به شرایط کنونی، ارتباط آنها با والدینشان و وضعیت افراد مسن و.... سوژهای نیست که از نگاه رسانهها پنهان بماند. آمار افراد مبتلا، مرگومیر و تعداد کسانی که معالجه شدهاند دائم به مردم اعلام میشود. رسانهها تلاش دارند با اطلاعرسانی به موقع به کمک دولت بیایند. هر چند در این میان پرسشگری درخصوص کمیها و کاستیها و نوک تیغ انتقاداتشان به دولت را فراموش نکردهاند.
فرگزیت در عصر کرونا
جهان در بهت و حیرت فرو رفته است. وسعت و دربرگیری بحران ناشی از این ویروس به حدی بالا است که نگرانی نسبت به آینده اقتصادی و معیشتی ذهن بسیاری از دولتها و مردم را به خود معطوف کرده است. نهتنها کشورهای مختلف بلکه بزرگترین اتحادیه در جهان نیز مرزهایشان را به روی هم بستهاند. فرانسه نیز که از همان ابتدا مرزهایش را با کشورهای غیراروپایی و اروپایی بسته بود تصمیم دارد بعد از تمام شدن مدت قرنطینه مرزهای خود را با کشورهای غیراروپایی تا اطلاع ثانوی بسته نگه دارد.
در این میان اتحادیه اروپا انتقادات جدی را به اعضای خود وارد کرده است. اعضایی که با شروع ویروس کرونا در ایتالیا چشمهایشان را بستند و حاضر به ارائه کمکهای پزشکی به این کشور نشدند. پس از ناکارآیی اتحادیه اروپا در کمک به ایتالیا و تنظیم یک دستورالعمل واحد برای مبارزه با کرونا و تاخیر این نهاد در تصویب اعتبار مالی برای مبارزه با تبعات اقتصادی کووید-۱۹، بسیاری از گروههای چپ و راست رادیکال، ازجمله «اتحاد ملی» خواستار خروج فوری فرانسه از اتحادیه اروپا شدهاند.
بسیاری از منتقدان تاکید دارند که «فرگزیت» باید اجرایی شود چراکه اتحادیه اروپا کارآیی لازم را در شرایط بحرانی ندارد. فلورین فیلیپوت، رئیس حزب میهن پرستان (حزب سیاسی طرفدار Frexit) معتقد است این بحران نشان دهنده ورشکستگی اتحادیه اروپا است.
به عقیده این دسته نهتنها اتحادیه اروپا مسوول وضعیت فاجعهآمیز در چند کشور اروپایی از جمله ایتالیا است، بلکه سیاستهای این اتحادیه عامل تشدیدکننده بحران بهداشتی بوده، چراکه اتحادیه اروپا همواره خواهان سیاستهای ریاضت اقتصادی است که این موضوع موجب کاهش سیستمهای بهداشتی در سالهای اخیر در چند کشور از جمله فرانسه شده است. دلیل دوم آنها این است که تمایل و حمایت بروکسل از باز بودن مرزها باعث شده که کشورها از قرنطینه در موعد مقرر جا بمانند.
فلورین فیلیپوت میگوید: بروکسل سالها به ما گفت که جهانیسازی عالی است. ما امروز نتیجه را میبینیم. به همین دلیل من هرگز مقاومت برای تغییر را از دست نمیدهم. از طرف دیگر، بهنظر من روشن است که افکار عمومی تکامل خواهد یافت. با این وجود، نباید اعتقاد داشت که یک شبه پس از بحران، رهبران اروپایی مانند مکرون، چرخش ۱۸۰ درجهای را در مورد سیاست خود در قبال اروپا رقم خواهند زد. بنابراین ما باید بجنگیم و اکنون استدلالهای بیشتری برای متقاعد کردن افکار عمومی درخصوص خروج فرانسه از اتحادیه اروپا خواهیم داشت.
یک نظر، یک ترند
نتایج یک نظرسنجی (نمونه هزار نفری)میگوید: بیش از ۷۹ درصد فرانسویها رفتن به کافه و رستوران را اولین گزینه خود بعد از پایان یافتن قرنطینه اعلام کردند. در کنار آن ترندهای گوگل میگوید جلیقه زردها هم میخواهند پس از پایان قرنطینه به خیابان بیایند. ملیگراها بهدنبال فرگزیت هستند و قرار میگذارند با به یاد داشتن روزهای کرونا مردم را مجاب کنند راهی را که بریتانیا شروع کرد ادامه دهند. پایان کرونا برای عروس اروپا پایان کابوس نیست و میتواند تعبیر وارونه یک رویا باشد.