دنیای بورس: افت روز گذشته شاخص بورس تهران را میتوان در نتیجه انتشار عملکرد مردادماه پتروشیمی خارک عنوان کرد. عدم فروش گاز مایع توسط پتروشیمی خارک نگرانی از اثرات تحریمی بر شرکتهای صادراتی را میان اهالی بازار تشدید کرد. با این حال پیگیریهای «دنیای بورس» از مدیران پتروشیمی به نبود مشکلات برای فروش محصولات اشاره داشت، همچنین شنیدهها از پتروشیمی خارک از تغییر رویکرد فروش این شرکت حکایت دارد. البته در این میان نمیتوان اثرات تحریمی را در تغییر رویه فروش نادیده گرفت.
این موضوع در کنار انتظار برای حذف رانت خوراک صنایع پاییندست نفت و گاز بر شدت عرضهها افزود. در این خصوص روز گذشته ابلاغیه شرکت ملی پالایش و پخش از نرخگذاری محصولات پالایشی برای فروش در بورس بر اساس نرخ دلار بازار ثانویه حکایت داشت. بررسیها نشان میدهد که مرجع نرخگذاری، مبنای 8300 تومانی را برای تعیین قیمت خوراک صنایع پاییندستی نفت در نظر گرفته است. حذف رانت ارزی خوراک صنایع پاییندستی نفت آرزوی چندین و چند ساله کارشناسان اقتصادی کشور بود. گرچه این موضوع روی کاغذ بر میزان سوبسیدهای سوخت (بنزین و گازوییل) در اقتصاد کشور میافزاید اما این اقدام مثبت میتواند راه را برای حذف این سوبسیدها و سایر رانتهای موجود اقتصاد باز کند.
نوبت حذف رانت کالایی؟
ابلاغیه وزارت نفت به حذف رانت خوراک و همچنین عرضه محصولات در بورس کالا اشاره دارد. این در حالی است که همچنان وزارت صنعت بر نرخگذاری بر اساس ارز 4200 تومانی تاکید دارد. در حالیکه اقدام مثبت وزارت نفت میتواند رانت ارزی خوراک را بعد از 7 سال از بین ببرد همچنان «صمت» بر ادامه رانت سنگین کالایی اصرار دارد. با این حال نرخگذاری خوراک صنایع پاییندستی شامل پتروشیمیها براساس ارز بازار آزاد باید با حذف رانت کالایی همراه شود. در غیر اینصورت حذف رانت خوراک از صنعت کشور چندان موفقیتآمیز نخواهد بود.
اثر ابلاغیه جدید نفتی بر بورس
ابلاغیه جدید بسیاری از شرکتهای گروههای پتروشیمی و فرآوردههای نفتی را تحت تاثیر قرار میدهد. در این خصوص شرکتهای پالایشی با ابلاغیه جدید در ظاهر با افزایش سود همراه میشوند. در حالیکه شرکتهای پاییندست شامل پتروشیمیها، روانکاران، تولیدکنندگان LAB و همچنین قیر با افزایش قیمت خوراک مواجه میشوند. با این حال نکته مبهم نرخ خوراک گازی مجتمع پتروشیمی است که اگر بنا بر اجرایی شدن نرخهای جدید محصولات پالایشی باشد، باید در انتظار تعیین نرخ خوراک پتروشیمیها بر اساس نرخ دلار آزاد بود.
گرچه در نگاه اول سرمایهگذاران بورسی به اثر منفی این موضوع اشاره میکنند اما باید به انتظارات موجود نیز توجه کرد. بر این اساس سهام شرکتها در بورس تهران با وجود رشد محسوس در ماههای اخیر اما همچنان قیمت خود را با انتظار برای آزادسازی نرخ خوراک مطابق با بازار آزاد ارز هماهنگ کرده بودند. بر این اساس میتوان به جرات گفت حذف رانت خوراک به تنهایی نباید اثر منفی بلندمدتی بر روند قیمتی سهام داشته باشد. با این حال اثر روانی و همچنین انتظارات از جهش سودآوری با حذف رانت خوراک تا حدود زیادی فروکش میکند. البته باید گفت همچنان انتظار برای نهایی شدن نرخهای اعلامی وجود دارد و اطمینان کامل از حذف رانت خوراک وجود ندارد.
با حذف رانت خوراک باید در انتظار حذف رانت کالایی (ناشی از قیمتگذاری دستوری محصولات پایه مانند پلیمرها و فولاد به دستور وزارت صنعت) و همچنین تلاش برای حداقل ساختن سوبسید انرژی بود. سودآوری شرکتهای مختلف از سقف انتظارات (وجود رانت خوراک) فاصله میگیرد اما در شرایط کنونی نیز نسبت قیمت به درآمد بسیاری از شرکتها حدود 4 و حتی کمتر از این سطح است و تنها نگرانی از فشار اثر روانی بر قیمت سهام وجود دارد.
در خصوص شرکتهای پالایشی نیز مطابق با آنچه بارها از سوی «دنیای بورس» تاکید شده است باید به نرخگذاری دستوری محصولات اصلی (به خصوص بنزین و گازوئیل) اشاره کرد. وزارت نفت میتواند با فشار بر کرک پالایشگاهها هیچگونه هزینه اضافی نقدی را متقبل نشود. در نتیجه گرچه انتظار رشد سودآوری شرکتهای پالایشی با آزادسازی نرخ ارز مبنای محاسبه خوراک و محصولات این شرکتها وجود دارد، اما باید به این موضوع توجه کرد که افزایش سودآوری این شرکتها از بخش محصولات فرعی به همراه نفت سفید تحویلی به LAB جدی خواهد بود اما این اعداد احتمالا برای بخش محصولات اصلی با کاهش کرک اسپرد از سوی مرجع نرخگذاری کنترل شود. اجرای این سیاست از سوی وزارت نفت احتمالا برای حذف هرگونه بار هزینه اضافی از دوش دولت خواهد بود.
در خصوص افزایش سوبسید اعطایی به مصرفکننده بنزین و گازوئیل نیز گرچه این موضوع اثر هزینهای نقدی در بودجه دولت ندارد اما جهش قابل توجه سوبسید سوخت ضربههای سنگینی را بر اقتصاد کشور وارد میکند که در واقع میتوان به هزینه حدود 200 هزار میلیارد تومانی یارانه سوخت به مصرفکنندگان اشاره کرد.
چشم انتظار گزارشهای ماهانه
گزارشهای ماهانه شرکتها طی روز گذشته نکات قابل توجهی به خصوص در بخش نرخ فروش در برداشت. البته بعضا افزایش نرخ فروش برای فروشندگان داخلی با کاهش مقدار همراه بوده است که میتواند در نگاه کلان به تدریج اقتصاد کشور را به سمت رکود تورمی پیش ببرد. همانطور که اشاره شد پتروشیمی خارک عملکرد ماهانه خود را منتشر کرد در شرایط کنونی انتظار برای انتشار عملکرد دیگر شرکتهای کالایی وجود دارد. انعکاس نرخ دلار بازار آزاد (مطابق با فرآور) میتواند سیگنال حمایتی از سهام باشد. بر این اساس گزارشهای امروز «کدال» احتمالا اثر قابل توجهی بر معاملات نمادهای مختلف داشته باشد.
رویدادهایی داخلی از نگاه «دنیای بورس»
الف) کلان: آمریکا مدعی شده نسبت به ادامه فشار برای به اجرا گذاشتن تحریمها علیه ایران همچنان خود را پایبند میداند. حتی دولت ترامپ نسبت به ارایه بسته اعطایی اروپا به ایران ابراز گلایه کرده و آن را یک پیام اشتباه در زمان اشتباه توصیف کرده است. آمریکا مدعی است تا زمانی که لازم باشد فشارها را ادامه میدهد.
اما در سوی دیگر، چین و روسیه و متحدین اروپایی آمریکا کماکان نسبت به اقدامهای یکجانبه علیه ایران ناخرسند هستند. با این اوصاف ایران همچنان بر مواضع صلح آمیز هستهای خود تاکید دارد و نسبت به عهدشکنی طرف آمریکایی گلایهمند است. ایران مذاکرات برای ادامه حیات برجام را با اروپا پیشرو دارد.
در داخل پس از سیاستگذاریهای جدید ارزی، بانک مرکزی در سیاست جدید خود بخشنامه سپردهگیری ارزی را ابلاغ کرد. پیشتر سیاستگذار نقشه راه این مقوله را ترسیم کرده بود.
ب) صنایع: در بخش صنایع قیمت پایه جدید 12 محصول پالایشی برای عرضه در بورس کالا توسط شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران اعلام شد که با این اتفاق عرضه محصولهای نفتی با دلار 4200 تومانی به پایان رسید. در همین حال دیروز دولت با اختیار دادن تام به وزیر نفت برای تعیین تکلیف اعضای هیات مدیره پتروشیمیها از وزارت نفت خواست در صورتی که شرکتهای پتروشیمی ارز خود را به بازار عرضه نکنند وزیر نفت مختار است اعضای هیات مدیره را برکنار کند. دولت برای بازگشت ارز پتروشیمی تصمیم جدیدی گرفته است.
گزارش دیروز معاون سازمان غذا و دارو نیز نشان میدهد نرخ بازدهی صنعت داروسازی اگر چه منفی بوده اما در بورس نرخ بازدهی مثبت شد.
ج) شرکتها: دیروز داروسازی کوثر از عرضه دو محصول جدید در شهریورماه خبر داد. این در حالی بود که سرمایهگذاری معادن و فلزات نیز در تازهترین اطلاعیه، مزایده واگذاری 6 شرکت زیرمجموعه غیربورسی خود را اعلام کرد. در همین حال دیروز جزییات گزارش 3 مجمع «حتاید»، «کقزوی»، «خودرو» منتشر شد.