پایان سرد سال: پس از یک رالی نسبتا ممتد در سال 96، اکنون بیش از یک ماه است که روند اصلاحی (قیمتی-زمانی) در بازار سهام را شاهد هستیم. به نظر میرسد از چند جبهه ریسکپذیری سرمایهگذاران کاهش یافته و در نتیجه بورس بیرمق شده است. اما احتمال دارد چند محرک که اکنون مغفول ماندهاند در آینده بتواند مسیر سهام را تغییر دهد.
در بررسی شرایط کنونی نخست باید به طبیعی بودن روند اصلاحی پس از رشد ممتد بورس اشاره کرد که پس از 27 درصد افزایش شاخص کل از ابتدای سال، استراحت قیمتها چندان غیرمنطقی نیست. در بعد غیراقتصادی، ریسک سیاسی مربوط به برجام با توجه به اثر عمومی و سیستماتیکی که دارد بسیاری را نگران کرده است. مسالهای که خواه ناخواه سرنوشت انتظارات در کشورمان به آن وابسته است و نمیتواند بر بورس بیاثر باشد. ابهام بعدی در بازار جهانی است که به ویژه طی مدت اخیر وضعیت نسبتا پرنوسانی را تجربه کرده و قیمتها در سطوح حساسی است که بسیاری از سرمایهگذاران نسبت به پایداری این سطوح بدبین هستند. همچنین، فشار فروش در پایان سال و سردرگمی مربوط به حذف پیشبینی سود از دیگر مسائلی است که موجب بیتصمیمی سرمایهگذاران بورس در این روزها شده است.
به این وضعیت اگر نرخ سود 20 درصدی گواهی سپرده بانکی را اضافه کنیم که البته ممکن است در ادامه متوقف شود، کاملا اثبات میشود که چرا فعالیت در بازار سهام کاهش یافته است. طبیعی است که افزایش نرخ سود بانکی که در کشور ما به نوعی سود بدون ریسک محسوب میشود، ریسکپذیری سرمایهگذاران را کاهش داده و در نتیجه بازار سهام که در ذات خود ریسک دارد را بیرمق میکند. تجربه تاریخی نشان میدهد روندهای کمنوسان در صورتی که با محرکی مثبت همراه نشوند به مسیر نزولی تبدیل میشوند. علت این امر آن است که با ادامه فضای ابهام بر تعداد کسانی ریسک بازارها را بالا میدانند افزوده میشود و در نتیجه برای حفظ ارزش پولها، سرمایهگذاران اقدام به فروش میکنند.
با وجود همه این ریسک و ابهامات، چند مساله میتواند نقطه چرخش بورس تهران باشد. مهمترین مساله بحث نرخ دلار است که اکنون میتوان با جرات بیشتری نرخهای حتی بالای پنج هزار تومان را برای سال آینده در نظر گرفت. این مساله نه تنها بخش مهمی از شرکتهای بورسی را تحت تاثیر مثبت قرار میدهد، بلکه بخشی از نگرانیهای مربوط به اصلاح قیمتی در بازار جهانی را نیز میتواند جبران کند. همچنین، اگر بنا به افزایش نگرانیها از یکی از موارد مزبور اصلاح قیمتها در بورس بیشتر شود، چرخش سهام از کف قیمتی نیز امری دور از انتظار نخواهد بود. به هر حال باید توجه داشت که در میانمدت به دلیل روند رو به رشد دلار و مسیر افزایشی نرخ تورم سودآوری بورس به ویژه در گروههای کالایی را حداقل به لحاظ اسمی به همراه خواهد داشت. بنابراین، محدودکننده زمان ورود به بازار سهام است که اولا تا حد امکان از خواب سرمایه جلوگیری و ثانیا در پایینترین قیمت ممکن خرید کرد.
فدرال رزرو و شاخص دلار: در سمت بازار جهانی روز گذشته و به دنبال افزایش شاخص دلار، عمده کالاها کاهشی شدند. قیمت نفت بار دیگر به کانال 66 دلار برگشت. روی به زیر 3500 دلار آمد و مس به کف 7000 دلار نزدیک شد. علت اصلی این ماجرا سخنرانی پاول، رئیس فدرال رزرو بود که انتظارات بازار را برای افزایش سریعتر نرخ بهره آمریکا افزایش داد. به گفته وی نوسانات بازارهای سهام موجب عقبگرد فدرال رزرو از افزایش نرخ بهره نخواهد شد؛ بنابراین، اکنون اقتصاد آمریکا وضعیت مناسبی به لحاظ اشتغال و رشد دارد و از نگاه تورمی نیز رو به بهبود هستیم. این مساله باعث شد تا فعالان بازار چهار بار افزایش نرخ بهره در سال جاری را به جای سه بار در محاسبات خود لحاظ کنند و شاخص دلار افزایش یافت. به هر حال باید دید نگاه دولت آمریکا برای پایین ماندن ارزش دلار چگونه با این انتظار متناقض هماهنگ خواهد شد.
اما در سوی دیگر بازار جهانی، محصولات فولادی قرار دارند که با ادامه اخبار و شایعات مربوط به تداوم اعمال محدودیتهای تولید در چین روند صعودی دارند. این موضوع در معاملات روز گذشته سهام فولادی بورس تهران نیز تا حدودی منعکس شد، اما فشار فروش بالا مانع از جهشهای سنگین نمادهای فولادی شد. در شرایط کنونی که به تدریج فصل کمتقاضای بازار جهانی آغاز میشود، محدودیتهای عرضه چین میتواند تنها محرک بازار فولاد باشد.