دنیای بورس: با توجه به اینکه در روزهای اخیر کشور در حالت تعلیق قرار دارد و مشخص نیست به سمت جنگ می رود یا صلح، بازار سرمایه هم دچار سردرگمی است و سوال اصلی سرمایه گذاران این است که آینده چه خواهد شد؟ سوالی که کارشناسان هم پاسخ دقیقی برای آن ندارند و همه چیز را به اوضاع سیاسی کشور وابسته می دانند.
در همین رابطه کامل ابراهیمیان کارشناس بازار سرمایه در گفت و گو با ما درباره آینده بازار و تشریح روند یک سال گذشته آن، گفت: در انتهای سال گذشته و همزمان با استقرار دونالد ترامپ در کاخ سفید و با توجه به نگاه وی به روابط ایران و آمریکا و خروج از برجام، فضای بازار منفی شد و در هفتههای پایانی سال گذشته روندی نزولی بر بازار سرمایه حاکم بود. دو هفته پس از آغاز سال، انتشار خبرهایی مبنی بر احتمال مذاکره ایران و آمریکا باعث شکلگیری موجی از خوشبینی در میان سرمایهگذاران شد و بازار تا اواخر اردیبهشتماه، رشد قابل توجهی را تجربه کرد.
به گفته وی، پس از ثبت بازدهی کوتاهمدت مناسب برای سهامداران، بازار وارد فاز اصلاح شد؛ اصلاحی که پیش از وقوع «جنگ ۱۲ روزه» آغاز شده بود. پس از آن و با تعطیلی موقت بازار و بازگشایی با دامنه نوسان محدود، بورس وارد یک روند نزولی دوماهه شد. در این مقطع ارزش کل بازار به محدوده حدود ۸۵۰۰ همت رسید و اوایل شهریور نسبت P/E TTM بازار در حوالی ۵ تا ۵.۴ واحد و نسبت P/S زیر یک واحد قرار گرفت؛ سطوحی که از منظر ارزندگی، جذاب ارزیابی میشد.
ابراهیمیان ادامه داد: با تغییر استراتژی دولت در حوزه نرخ ارز نیمایی و اجازه عرضه ارز صادراتی شرکتهای کوچک در بازار مبادلهای و سپس تعمیم آن به شرکتهای بزرگ از جمله پتروشیمیها و فولادیها و..، سیگنال مثبتی به بازار ارسال شد. در نتیجه، در عملکرد ماههای پاییز شاهد رشد فروش شرکتها بودیم و سود خالص فصل پاییز نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۳۵ درصد افزایش یافت. همزمان با رشد درآمد و سود شرکتها، شاخص کل نیز تا سطح ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد صعود کرد و بازدهی نزدیک به دو برابری را به ثبت رساند.
وی افزود: با رسیدن بازار به سطوح بالاتر ارزشگذاری و از منظر تکنیکال، اصلاح قیمتی قابل انتظار بود؛ بهویژه آنکه برخی سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی در پی شناسایی سود بودند. با این حال، افزایش تنشهای اخیر میان ایران و آمریکا و رشد ریسکهای سیستماتیک و ناتوانی در پیش بینی آینده بازار، این اصلاح نرمال را به اصلاحی عمیقتر تبدیل کرد. در شرایط افزایش ریسکهای سیستماتیک، نخستین بازاری که تحت فشار قرار میگیرد، بازار سهام است. همچنین محدود بودن دامنه نوسان باعث تشدید صفهای فروش و افزایش فشار عرضه شد.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به افت نسبتهای ارزشگذاری در شرایط فعلی بازار گفت: نسبت P/E TTM بازار از حدود ۹.۱ واحد به ۷ واحد کاهش یافته است. گزارشهای ماهانه شرکتها همچنان حکایت از رشد دارند و انتظار میرود سود خالص فصل زمستان نیز بیش از ۵۰ درصد نسبت به زمستان سال گذشته افزایش یابد. در صورت تحقق این پیشبینی، P/E آیندهنگر بازار به زیر ۵ واحد خواهد رسید. به این ترتیب بازار از نظر ارزندگی نسبت به بازارهای دیگر شرایط خوبی دارد.
ابراهیمیان برآورد کرد: شرکتها در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۰۰۰ همت سود ساختهاند و پیشبینی میشود در سال ۱۴۰۵ این رقم به حدود ۳۰۰۰ همت برسد. از این میزان، حدود ۱۰۰۰ همت سود تقسیم خواهد شد. در شرایطی که ارزش بازار حدود ۱۳ هزار همت است، این نسبتها بازار را در یکی از جذابترین سطوح تاریخی از منظر بنیادی قرار میدهد.
با این حال وی تأکید کرد: تا زمانی که ابهام درخصوص مذاکرات و ریسکهای سیاسی پابرجاست، سرمایهگذاران ترجیح میدهند وارد بازار سهام نشوند. همچنین محدودیتهایی مانند قیمت گذاری دستوری و دامنه نوسان، از منظر ساختاری بر رفتار سرمایهگذاران اثرگذار بوده و مانع نقدشوندگی کامل بازار شده است و ورود سرمایه به بازار را تحت تاثیر قرار داده است. سرمایه گذار دوست دارد هر وقت بخواهد به منابعش دسترسی داشته باشد که متاسفانه در بورس ایران تشکیل صفها مانع از آن میشود.
ابراهیمیان درخصوص چشمانداز کوتاهمدت بازار سرمایه گفت: از نظر بنیادی در بدترین شرایط تاریخی، نسبتهای ارزشگذاری معمولاً در محدوده ۶ واحد کفسازی کردهاند. در حال حاضر P/E TTM در سطح ۷ واحد قرار دارد و با انتشار گزارشهای زمستانی میتواند به حوالی ۵.۵ واحد کاهش یابد. از منظر قیمتی نیز بازار طی ۱۸ روز کاری اخیر حدود ۲۰۰۰ همت از ارزش خود را از دست داده و نزدیک به ۱۵ درصد اصلاح کرده است. به گفته وی، اگر بازار حدود ۱۰ درصد دیگر نیز اصلاح کند، به محدودههای عمیق ارزندگی خواهد رسید که میتواند خریداران را فعال کند؛ مگر آنکه سناریوی تقابل نظامی رخ دهد که در آن صورت تمامی بازارها تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.
او تاکید کرد که اگر سیاست ارزی دولت تغییر نکند و فاصله نرخ دلار آزاد و مبادله ای در محدوده ۲۰ درصد باقی بماند، سال آینده نیز بازار سهام ارزنده خواهد بود.
این کارشناس در پایان پیشنهاد کرد سرمایهگذاران برای یک افق یکساله ترکیبی متعادل از داراییها داشته باشند؛ بهگونهای که ۴۰ تا ۵۰ درصد پرتفوی در سهام بنیادی با سود تقسیمی مناسب، ۳۰ تا ۴۰ درصد در داراییهای مبتنی بر کالا مانند صندوقهای طلا و نقره و ۱۰ تا ۱۵ درصد در صندوقهای درآمد ثابت سرمایهگذاری شود تا در برابر تورم و نوسانات احتمالی پوشش مناسبی ایجاد شود.
ارزندگی بازار سرمایه زیر سایه سنگین ریسکهای سیاسی
یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تحولات یک سال اخیر بورس، معتقد است بازار از منظر بنیادی در محدوده ارزندهای قرار دارد، اما تداوم ابهامات سیاسی و ریسکهای سیستماتیک همچنان مانع بازگشت اعتماد سرمایهگذاران شده است.
