به گزارش «دنیای بورس»، دنیایاقتصاد نوشت: درحالیکه روابط میان ایران و عربستان سعودی برای کاهش برخی از تنشها در منطقه حائز اهمیت است، این مهمترین تقابلی نیست که در منطقه متوجه ایران است. تقابلی که باید به آن پاسخ گفت بین ایران و ایالاتمتحده است. از این رو، بهترین استراتژی برای رئیسجمهور آتی آمریکا در برابر ایران آن است که علاوه بر راهبرد فشار و دیپلماسی فعال همزمان، آغاز گفتوگوهای منطقهای را نیز در کنار این دو مورد مدنظر قرار دهد تا بتوان تنشهای منطقهای را تسکین داد.
به گزارش نشریه نشنال اینترست در مقالهای نوشت: جان بولتون در کتاب جدید خود روش دیپلماتیک در برابر ایران را تمسخر میکند. با این حال دنیل بنایم، یک تحلیلگر ارشد موسسه امریکن پروگرس و جیک سالیوان، تحلیلگر موسسه کارنگی که هر دو نیز نزدیک به کمپین انتخاباتی جو بایدن هستند، موضع کاملا متفاوتی دارند و در یک مقاله که توسط نشریه فارن پالیسی در ماه مه به چاپ رسید از بازگشت ایالاتمتحده به مسیر توافق هستهای با ایران حمایت کردهاند.
در این مطلب نقشی برای واشنگتن درنظر گرفته شده است تا بتواند یک گفتوگوی منطقهای را با توجه ویژه به کاهش تنش میان تهران و ریاض کلید بزند.
اینکه مسیر درست تقابل ایالاتمتحده با ایران باید دیپلماتیک و از مسیر توافق هستهای باشد امری منطقی است. این تلاشهای دیپلماتیک باید بر کاهش تنشها و ایجاد مجامعی برای گفتوگو بین بازیگران منطقهای نظیر ایران، ترکیه، عربستان سعودی و مصر متمرکز باشند. اسرائیل نیز باید به بازگشت به مذاکره با فلسطینیها تشویق شود و در صورت کامیابی، این مذاکرات با جهان اسلام ادامه یابد.
اما این نکته مهم است که هرگونه نسخهای که برای سیاستگذاری در این باره پیچیده میشود براساس یک تحلیل با دید روشن از شرایط خاورمیانه و پویاییهای منطقهای و محدودیتهایی باشد که رئیسجمهور آتی آمریکا را درگیر خود خواهند کرد. خاورمیانه اکنون به تلهای از بحران بدل شده است و اگرچه دیپلماسی سازنده توسط ایالاتمتحده میتواند یک عامل ثباتزا باشد، اما درک از محدودیتهای مسیرهای متفاوت مذاکره با ایران که میتواند اجرا شوند نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
ابتدا بازیگران در بحران کنونی خاورمیانه باید از قید و بند اختلافات با یکدیگر رها شوند. سالیوان و بنایم بر این باورند که پایان دادن به تنشها میان ایران و عربستان کلید طلایی ثبات خاورمیانه است. البته حل این مناقشه میتواند به نتایج مثبتی مثل کوتاه شدن زمان پایان جنگ در یمن و کاهش تنشها بین شیعه و سنی منجر شود.
اما این موضوع نیز مهم است که بحران اصلی در خاورمیانه بین ایران و عربستان سعودی نیست؛ بلکه این بحران بین ایالاتمتحده و ایران است. بهعلاوه بخش دیگر این بحران بین ایران و متحد هستهای آمریکا در منطقه یعنی اسرائیل است. به هر حال رفع تنشها بین تهران و ریاض در برخی از موارد بحران منطقهای اهمیت دارد، اما در نهایت این اصلیترین بحرانی نیست که ایران در آن دخیل است.
اگرچه تصور عربستان از مهمترین تهدید در منطقه متوجه ایران است اما از نظر ایران مهمترین تهدید از جانب ایالاتمتحده و اسرائیل است. نیروهای سپاه قدس و گروههای همپیمان با ایران که در عراق، سوریه و لبنان حضور دارند برای مقابله و بازدارندگی علیه نیروهای آمریکایی-اسرائیلی هستند، نه تهدید عربستان سعودی. حتی اقدامی نظیر حمله به تاسیسات نفتی آرامکو عربستان که به ادعای ریاض و واشنگتن توسط ایران در سال گذشته انجام گرفت، نیز برای آن بود که ایران بتواند در برابر ایالاتمتحده اهرم فشاری در اختیار داشته باشد، نه اینکه قصد مقابله با تهدید عربستان را داشته باشد.
در واقع آخرین تهدیدی که از سوی جهان عرب متوجه ایران شد، حمله صدام حسین، دیکتاتور سابق عراق بود که با سرنگونی وی در سال ۲۰۰۳ توسط آمریکا، این تهدید برای همیشه از بین رفت. تهدید عربستان تنها زمانی در چشم ایرانیها اهمیت خواهد یافت که یک طرف سوم مثل ایالاتمتحده از آن حمایت کند و عربستان به تنهایی تهدیدی را متوجه موجودیت ایران نمیکند.
مساله مهم دیگر آن است که خاورمیانه در حال تجربه یک تغییر درونی است؛ تغییراتی که تنها ممکن است قدرتهای خارجی بر آن نفوذ یابند و نمیتوانند بهطور کامل آن را کنترل کنند. ایالاتمتحده که در گذشته نقش پررنگی در زمینه دینامیک منطقهای ایفا کرده است ممکن است بتواند به تصمیمگیری بازیگران اصلی این منطقه سمت و سو دهد اما نمیتواند منطقه را آنطور که میخواهد شکل دهد. «بهار عربی»، چهار جنگ داخلی و رقابت بین قدرتهای منطقهای نشانههایی از تلاش برای نیل به یک نظم سیاسی در خاورمیانه بر اساس منطق و دینامیک داخلی است. ایالاتمتحده میتواند روند همکاری بین قدرتهای منطقه را تسهیل کند یا قادر است که دست به تفرقهافکنی میان آنها بزند که ترامپ همین روش را در پیش گرفت.
هرگونه ابتکار دیپلماتیک ابتدا باید بر کاهش اعتباری که ایالاتمتحده امروز در منطقه گرفتار آن است آگاه باشد. این نتایج اقدامات رئیسجمهور کنونی است و به سادگی نیز از بین نمیرود حتی اگر بایدن انتخاب شود. تغییرات ایجاد شده در سیاست واشنگتن موجب شده است تا دوستان و دشمنان ایالاتمتحده، در برابر دولت ترامپ قرار بگیرند و در نهایت این روند منجر به چشمانداز روشنی برای حضور چین و روسیه در منطقه خواهد بود. برای بهبود اعتبار آمریکا در منطقه، شفافیت در نیت واشنگتن و تداوم اقدامات و وعدههای آن بسیار مهم خواهند بود اما احتمالا این روند با کندی انجام خواهد شد.
گفتوگو بین آمریکا و ایران بالاترین اهمیت را در منطقه دارد. بسیار مهم است که همزمان با فشار واشنگتن علیه ایران، دیپلماسی فعال نیز بهعنوان یک مسیر حیاتی برای تغییر رفتار ایران دنبال شود. دولت آتی آمریکا میتواند با بازگشت به برجام از آن بهعنوان بهترین مسیر برای کنترل چالش هستهای استفاده کند و همزمان به محدودیتهای آن در مورد بند غروب بپردازد. آنچه اهمیت دارد دنبال کردن همزمان فشار و دیپلماسی در مورد چالشهای دیگر ایران نظیر برنامه موشکی بالستیک است.
اگرچه ممکن است این موضع در زمینه توافق هستهای یا شاید برنامه موشکی ایران به نتایج قابل ملاحظهای برسد اما بعید است که تعهد ایران به متحدان منطقهای خود در سوریه، لبنان و عراق را متاثر سازد. اگرچه شاید ایران بخواهد برای از میان برداشتن تحریمها امتیازاتی را در مورد برنامه هستهای بدهد، اما مقامات ایرانی، آمریکا را جدیترین تهدید علیه خود میدانند و بر این باور هستند که حتی اگر در مقاطعی مثل دوران اوباما رویکرد آمریکا در برابر ایران نرم شود، باز هم در نهایت به تلاش برای تغییر رژیم در این کشور میانجامد.
در واقع از دید مقامات تهران، اگرچه ایران میتواند بهصورت تاکتیکی امتیازاتی را بدهد، اما در زمینه استراتژیک باید همواره در برابر ایالاتمتحده محکم بایستد. بنابراین بعید است که در طول یک دوره یا هشت سال از عمر یک رئیسجمهور آمریکا، ایران با تغییر اولویتهای خود در خاورمیانه موافقت کند و از تعهد به گروههای همپیمان دست بکشد. بنابراین حتی در صورت نیل به پیشرفتهایی در زمینه هستهای یا موشکی، ایران همچنان مهمترین دشمن آمریکا در منطقه باقی میماند.
از این رو ایالاتمتحده میتواند گفتوگوهای منطقهای را بین ایران، عربستان سعودی و حتی دیگر قدرتها کلید بزند تا برخی از تنشها در کشورهای عراق و سوریه و یمن کاهش یابند. با این حال این اقدام نیز نمیتواند موجب برطرف شدن اختلافات اساسی در قبال سیاستهای ایران در خاورمیانه شود.در نهایت باید گفت که یک سیاست سهوجهی توسط ایالاتمتحده در برابر ایران که متشکل از ترکیب فشار و زیرکی، دیپلماسی روبه جلو و دیپلماسی منطقهای باشد میتواند مهمترین و مناسبترین موضع برای رئیسجمهور آتی آمریکا باشد تا تنشها در خاورمیانه را آرام کند.
رویترز: تحریم تسلیحاتی ناکام میماند
شماری از دیپلماتها به خبرگزاری رویترز گفتهاند که تلاشهای آمریکا برای تمدید تسلیحاتی ایران در سازمان ملل ناکام خواهد ماند. اروپاییها هم نتوانستهاند نظر مثبت چین و روسیه را در این زمینه جلب کنند. یک دیپلمات چینی به رویترز گفته است طرح آمریکا «هیچ شانسی» برای تصویب ندارد. این طرح برای استفاده از حق وتو دستکم به ۹ رأی موافق نیاز دارد؛ اما برخی دیپلماتها حتی نسبت به کسب ۹ رأی از سوی آمریکا نیز تردید دارند.
خبرگزاری رویترز گزارش داده که تلاشهای آمریکا برای تمدید تسلیحاتی ایران در سازمان ملل ناکام خواهد ماند. سه کشور اروپایی هم نتوانستهاند نظر چین و روسیه را در این زمینه جلب کنند. آمریکا از مدتها پیش در تلاش بوده تا با نزدیک شدن به موعد لغو تحریمهای تسلیحاتی ایران در ۲۷ مهرماه، پیشنویس قطعنامهای را در شورای امنیت ارائه کند تا تحریمهای تسلیحاتی ایران برای یک دوره زمانی دیگر تمدید شود. این قطعنامه قرار بود شامگاه دوشنبه به وقت محلی به اعضای شورا برای رای دادن ارائه شود، اما تا آخر این روز، چنین امری محقق نشده است.
در همین ارتباط خبرگزاری رویترز به نقل از دیپلماتها نوشته است که تلاشهای بریتانیا، فرانسه و آلمان در آخرین دقایق برای مذاکره با روسیه و چین بهمنظور جلب توافق این دو کشور برای تمدید تسلیحاتی ایران در سازمان ملل تاکنون ناموفق بوده است. روسیه و چین از مدتها پیش مخالفت خود را با تلاشهای آمریکا در این زمینه اعلام کردهاند. یک دیپلمات چینی که نخواست نامش منتشر شود در اینباره به رویترز گفت: «گسترش تحریم تسلیحاتی علیه ایران به هر طریقی فاقد مبنای حقوقی است و این اقدام تلاشها برای حفظ توافق هستهای را تضعیف میکند.» این دیپلمات چینی افزوده است که طرح آمریکا «هیچ بختی» برای تصویب ندارد.
کلی کرافت، سفیر آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل، شامگاه دوشنبه ۲۰ مرداد/ ۱۰ اوت در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز با طرح اتهاماتی مدعی شد: اگر چین و روسیه با رفع تحریم تسلیحاتی ایران به جمهوری اسلامی سلاح بفروشند «ایران میتواند تسلیحات پیشرفته و مرگبار را به سازمانهای تروریستی خود در سرتاسر جهان از جمله در خاورمیانه، (فلسطیناشغالی)، سوریه، یمن، عراق، لیبی و لبنان صادر کند.» کرافت افزود: «ما هیچ انتخاب دیگری بهجز تمدید ممنوعیت فروش تسلیحات متعارف به ایران و گسترش صلح و ثبات در سرتاسر جهان نداریم. ایالاتمتحده بسیار قاطعانه معتقد است تنها یک راه درست وجود دارد.»
پیشتر مایک پمپئو، وزیرخارجه آمریکا شامگاه چهارشنبه ۱۵ مرداد / ۵ اوت اعلام کرد که «هفته آینده» شورای امنیت سازمان ملل متحد تمدید تحریم تسلیحاتی ایران را به رای میگذارد. پیش از این هم، برایان هوک نماینده مستعفی آمریکا در امور ایران برای توجیه قطعنامه پیشنهادی خود در ماه گذشته نشستی غیررسمی و مجازی با اعضای شورا برگزار کرد که در آن جلسه، تنها مخالفت همه اعضا نصیبش شد.ممنوعیت معاملات تسلیحاتی با ایران طبق توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که آمریکا در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد و بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، قرار است در ۱۸ اکتبر / ۲۷ مهر سال جاری منقضی شود و آمریکا قصد دارد این ممنوعیت را تمدید کند.
در همین ارتباط یک دیپلمات اروپایی نیز که نخواست نامش منتشر شود در اینباره به رویترز گفت: «هدف دولت آمریکا پایان دادن به توافق هستهای با ایران است.» ریچارد گوان مدیر گروه بینالمللی بحران سازمان ملل نیز گفت «هیچ بختی» برای پذیرفته شدن تلاشهای آمریکا بهمنظور تمدید تحریم تسلیحاتی ایران وجود ندارد و این «روشی برای بازگشت به قبل (اعمال تحریمها) است.»
زمانی که رایگیری در سازمان ملل اعلام شود، ۱۵ عضو شورای امنیت ۲۴ ساعت فرصت خواهند داشت تا تصمیم خود را اعلام کنند و نتیجه در نشستی علنی اعلام خواهد شد. دیپلماتها میگویند حمایت کمی از متن پیشنویس قطعنامه مورد نظر ایالاتمتحده وجود دارد. این طرح دستکم به ۹ رای موافق نیاز دارد تا روسیه و چین را وادار به استفاده از حق وتو کند، اما برخی از دیپلماتها حتی در زمینه بهدست آوردن ۹ رای از سوی آمریکا نیز تردید دارند.
گوان گفت: «همه در سازمان ملل آگاهند که این قطعنامه پیشپردهای برای جدالی بزرگتر بر سر توافق هستهای با ایران است.» یک دیپلمات بلندپایه شورای امنیت که نامش منتشر نشده، در اینباره به رویترز گفت: «بسیار محتمل است که برخی کشورهای مخالف تحریمها زمانی که شورای امنیت روشن کند که روند بازگردانی تحریمها به کار گرفته میشود، تمایلی به اجرای آن نداشته باشند.» این دیپلمات افزود: «نمیدانم شورای امنیت با وجود شکافهایی که در آن ایجاد خواهد شد، چگونه خواهد توانست در اینباره تصمیمی بگیرد. براین اساس شتابی برای اعمال دوباره تحریمها نمیبینم.»
طبق قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل متحد تامین، فروش و انتقال سامانههای موشکی، خودروهای زرهی، توپخانه سنگین، بالگردهای تهاجمی، هواپیماهای جنگنده، و ناو به ایران را ممنوع کرده است. همچنین براساس این قطعنامه ارائه آموزشهای فنی یا تامین قطعات یدکی یاد شده نیز منع شده است. محدودیت تسلیحاتی پنج سال بعد از امضای برجام و ارائه گزارش جامع آژانس بینالمللی انرژی اتمی لغو میشود. لغو این محدودیتها بخشی از برجام نبود، اما امتیازی بود که مذاکرهکنندگان هستهای ایران بهدست آوردند.
بهنظر میرسد رخدادهایی همچون موشکباران پایگاه عینالاسد توسط سپاه پاسداران در اوایل سالجاری میلادی (دیماه ۹۸)، موفقیت ایران در قرار دادن ماهواره نور در مدار زمین که اشراف اطلاعاتی ایران بر منطقه را بهشدت تقویت میکند و همچنین رزمایش بزرگ موشکی-دریایی سپاه پاسداران که موجب شد که نظامیان مستقر در پایگاههای آمریکایی در امارات، قطر و کویت ساعاتی را در پناهگاه سپری کنند، نگرانی مقامات آمریکایی از برداشته شدن تحریمهای تسلیحاتی علیه ایران در ماه اکتبر را بیشتر کرده است.
مجید تختروانچی نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد هم روز دوشنبه در یک یادداشت توییتری از اعضای شورا خواست بار دیگر در مقابل زورگویی و یکجانبهگرایی آمریکا بایستند. کارشناسان و تحلیلگران متعددی بر این باورند که حرکت آمریکا در شورای امنیت، انزوای بیش از پیش دولت ترامپ در صحنه بینالمللی را به نمایش خواهد گذاشت.
همزمان نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در پاسخ به خوشحالی وزیرخارجه آمریکا از نامه شورای همکاری خلیجفارس علیه ایران، به طعنه از آمریکا خواست از ارسال سلاح به منطقه غرب آسیا دست بکشد. به گزارش خبرگزاری فارس، «میخائیل اولیانوف» نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی از جمله آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پیامی توییتری به توییت «مایک پمپئو»، وزیرخارجه آمریکا در واکنش به نامه ضدایرانی شورای همکاری خلیجفارس، پاسخ داد.
در نامه روز یکشنبه کشورهای شورای همکاری خلیجفارس (GCC) به شورای امنیت، شورای همکاری با اتهامزنی به جمهوری اسلامی ایران، خواستار عدم پایان تحریم تسلیحاتی ایران شد. «نایف فلاح مبارک الحجرف» دبیرکل شورای همکاری خلیجفارس، در این نامه خواستار تمدید محدودیت خرید و فروش تسلیحاتی جمهوری اسلامی ایران شد.
الحجرف در نامه مذکور بار دیگر همچون مقامات سعودی ایران را به پخش سلاح در منطقه و حمایت از تروریسم و فرقهگرایی متهم و ادعا کرده که ممانعت از فروش سلاح به ایران موجب ثبات و امنیت در منطقه خواهد شد.اولیانوف در پاسخ به ذوقزدگی پمپئو در ارتباط با این نامه نوشت: لازم است به آمریکا توصیه شود بهعنوان اولین گام، از پمپاژ سلاح به خاورمیانه به ارزش میلیاردها دلار دست بکشد. وزیرخارجه آمریکا در توییتر نوشته بود: کشورها در خاورمیانه از خلیجفارس تا اسرائیل از تمدید تحریمهای تسلیحاتی حمایت میکنند. این برای هر یک از آنها بسیار مهم است. عربها و اسرائیلیها با صدایی رسا دارند صحبت میکنند و شورای امنیت باید گوش کند.