دنیای بورس: پس از ثبت رکوردهای چشمگیر شاخص سهام و کسب سودهای 20 تا 50 درصدی ظرف 10 روز کاری، شاهد توقف این روند هستیم. عطش تقاضا که صفهای طولانی خرید در سهام کالامحور بازار را به دنبال داشت، اکنون فروکش کرده است و دادوستدها بیشتر با محوریت فروش و شناسایی سود در این سهام در حال انجام است. پتروشیمیهای پیشتاز، اغلب سهام گروه فلزات اساسی و معدنیها در کنار سهام صنعت پالایشی در کانون فشار فروش بازار قرار دارند. با این حال، تقاضا نیز از عرضه جا نمانده با فرصتیابی در حال خرید است. طبیعتا سهامداران حقیقی بازار در این شرایط بیشتر فروشندهاند تا خریدار. این موضوع در اغلب سهام کالایی بازار مشهود است.
بازار نزولی و وزن بیشتر به اخبار منفی
علاوه بر وجود انگیزه برای شناسایی سود که با رشد 20 تا 50 درصدی قیمت سهام قابل توجیه است مساله مهمتری وجود دارد که عرضه سهام کالایی را تشدید کرده است. برخی بر این باورند که ریسک قیمتگذاری خوراک پتروپالایشیها در کنار قیمتگذاری محصولات نهایی بزرگان فلزات اساسی در بورس کالا همچنان بر معاملات این گروهها سایه افکنده است و از همین رو تقاضا را وادار به عقبنشینی کرده است. از این دیدگاه، میتوان گفت که بخشی از فشار فروش در معاملات سهام کالایی ناشی از گوشههای پنهان سیاست جدید ارزی است که حامل ریسک و فرصت متعددی است و در صورت شفافیت زودهنگام میتواند مسیر قیمتها را مشخص کند. در این وضعیت توجه به یک نکته اساسی در بازار سهام ضروریست. زمانی که بازارها در مسیر صعودی قرار میگیرد، اخبار منفی خریداری ندارد و درست هنگامی که قیمتها شروع به اصلاح میکنند، توجه به اخبار منفی شدت میگیرد و وزن قابل توجهی پیدا میکند. موضوع آزادسازی نرخ خوراک نیز اگرچه متغیر مهمی به حساب میآید اما موج آزادسازی قیمت محصولات در شرکتهای صادرکننده بورسی چندان قدرتمند است که ریسک آزادسازی نرخ خوراک را میپوشاند. این اتفاق به دلیل بزرگ شدن سهم اصلی درآمد شرکت و تاثیرپذیری بخشی از هزینهها رخ میدهد. به طور مثال شرکتی با فروش 100 میلیارد و حاشیه سود خالص 30 درصد اگر با افزایش 100 درصدی مبلغ فروش و 50 درصدی هزینهها مواجه شود (به دلیل اینکه بخشی از هزینهها به خوراک مربوط میشود و تمام هزینهها را دربر نمیگیرد) سود خالص شرکت در نهایت بیش از 3 برابر افزایش پیدا میکند.
بیتوجهی به اولین نرخهای بازار دوم
رشد اخیر قیمتها واکنشی پیشنگر به شناورسازی نرخ ارز صادرکنندگان غیرنفتی بود. اما صورت نهایی این خبر تاثیر شایانی در ادامه روندها نداشت یا به تعبیر دقیقتر به توقف روند صعودی شاخص انجامید. در بازارهای مالی اخبار اینچنینی عموما قبل از رسمی شدن تاثیر خود را بر قیمتها خواهد گذاشت. حال سوال این است که آیا بازار سهام تمام اثر اخبار و تحولات فوق را دیده است یا صرفا به دلیل ساختار محدود بازار سرمایه و قدرت کم نقدینگی و ترسهای ناشی از ریسکهای خارجی واکنش اینچنینی را شاهد هستیم.
اولین روز اجرای سیاست ارزی-سهشنبه- که با نرخهای بالای 8 هزار تومان برای دلار بازار دوم رقم خورد با واکنش مثبتی از سوی بازار مواجه نشد و همانطور که ملاحظه میکنیم قدرت عرضه از تقاضا بیشتر است. بنابراین، از رفتار بازار چنین برمیآید که وزن کمتری به کشف دلار بالای 8 هزار تومانی در بازار دوم داده و بیشتر چشمانتظار دستورالعمل قیمتگذاری نرخ خوراک شرکتهای پالایشی و پتروشیمی و نحوه عرضه محصولات فلزی در بورس کالاست که از رهگذر آن قیمت محصولات معدنی هم مشخص خواهد شد. باز هم در این فضا توجه به این نکته ضروریست که بدانیم انتظار بازار سهام از نرخ ارز بازار ثانویه با آن چیزی که محقق شده است تفاوتی نداشته و از سوی دیگر، سرمایهگذاران حرفهای همواره در محاسبات خود شرط آزادسازی نرخها(هم نرخهای مربوط به فروش و هم نرخهای مربوط به هزینهها) را برای حفظ اصل محافظهکاری در نظر گرفتهاند و دلیل اینکه سهمی با این قابلیتها و بدون تغییر مفروضات که در روزهای گذشته و در قیمتهای بالاتر با صف خرید همراه بود و اکنون در قیمتهای پایینتر با فشار فروش زیاد مواجه است، عمدتا ناشی از توجه زیاد به فضای کلی بازار و تاثیر آن در تصمیمگیری کوتاهمدت است.
چرخش نقدینگی در صنایع
اما در سوی دیگر بازار شاهد تقویت تقاضا در گروههایی هستیم که در رالی اخیر کالاییها عمدتا در مدار منفی معامله میشدند. از جمله این صنایع که از روز گذشته بستر جذب بخشی از منابع پولی شدهاند سهام گروه خودرو و انبوهسازیها هستند که عمدتا با رشد قیمت در حال معاملهاند. حتی برخی از نمادهای این دو گروه در مقاطعی از معاملات امروز با صف خرید همراه شدند. رشد تقاضا و افزایش بهای سهام گروه کاشی و سرامیک نیز از ویژگیهای جالب توجه دادوستدهای امروز است.
به نظر میرسد بهای سهام صنعت خودرو به چند دلیل عمده افزایش یافته است. یکی وضعیت درونی و جذابیتهای به اصطلاح تکنیکی سهام این گروه و دیگری طرح بحث آزادسازی قیمت خودرو است که پس از شناورسازی نرخ ارز قوت گرفته است. از سوی دیگر بحث حمایت همه جانبه اتحادیه اروپا از سرمایهگذاری شرکتهای اروپایی در ایران نیز در این فضا وزن بیشتری پیدا کردهاست. نکته مهمی که حائز اهمیت است و میتواند سودآوری صنعت خودرو را علیرغم وضعیت نامطلوب فعلی دستخوش تغییر کند زمزمههای آزادسازی قیمتهای خودرو است. گرچه این موضوع همچنان در دالانهای وزارتخانه صنعت و معدن، شورای رقابت و شرکتهای خودرویی در حال مکالمه و مذاکره است. روشن است که فشار هزینهها در صنعت خودرو با سیاست جدید ارزی افزایش خواهد یافت و در عین حال، با افزایش نرخ ارز قدرت رقابتپذیری این صنعت با خودروهای وارداتی بیشتر میشود. اما سیاست بهینهای که در این شرایط میتوان به صنعت ناکارای خودرو سر و سامانی دهد آزادسازی قیمتهای خودرو در کنار دیگر سیاستهای تعرفهای هماهنگ، جهت بهبود رفاه تولیدکنندگان و مصرفکنندگان است.
الاکلنگ ارز و بورس
امروز در معاملات ساعات ابتدایی در بازارهای موازی، نرخ دلار و به تبع آن سکه مسیر صعودی را در پیش گرفتهاست. دلار 9200 تومانی دیروز به مرز 9500 تومان رسیده و قیمت سکه نقدی که در ساعات پایانی روز گذشته تا زیر 3 میلیون و 100 هزار تومان افت کرده بود، رشد 200 هزار تومانی را تجربه کردهاست. هرچند معاملات صبحگاهی ملاک چندانی برای روند روزانه نیست اما تاثیر روانی آن بر بازار سهام را نمیتوان نادیده گرفت.