پای‌لنگان تئوری پولی پوپولیست‌ها

تئوری پولی مدرن بحث جدیدی ارائه نمی‌کند و ملغمه آشفته‌ای از دو مفهوم پذیرفته‌شده در ادبیات اقتصادی است. نوشتار زیر به طور ساده و قابل فهم به این ملغمه می‌پردازد.

رضا خسروی| نویسنده روزنامه دنیای اقتصاد

تئوری پولی مدرن بحث جدیدی ارائه نمی‌کند و ملغمه آشفته‌ای از دو مفهوم پذیرفته‌شده در ادبیات اقتصادی است. «شارلاتان‌های سیاسی» با این تئوری تلاش بی‌محابایی را برای از بین بردن یافته‌ها و دستاوردهای کلیدی علم اقتصاد دارند. دو مفهوم پذیرفته‌شده اقتصادی که این تئوری آشفته بر آنها تکیه دارد، عبارتند از قدرت بی‌بدیل حاکمیت برای استقراض به‌منظور پیشبرد برنامه‌های مالی و توانایی منحصربه‌فرد برای خلق پول.

بدیهی است سیاست مالی دولت‌ها ابزار بسیار کارآمدی برای مقابله با نوسانات اقتصادی و ایجاد زیرساخت‌های عمومی با هدف تحریک رشد اقتصادی است. اما این استقراض در ماهیت خود با محدودیت روبه‌رو است؛ محدودیتی که ریشه در بازپرداخت بدهی ایجادشده دارد. به زبان ساده، اگر مبنا را بر بازپرداخت هر بدهی ایجادشده بگذاریم، دولت سرانجام باید بتواند بدهی ایجادشده را پس بدهد. بدهی دولت از دو بخش تشکیل می‌شود: اول اصل بدهی و دوم بهره یا سود متعلقه به آن. از سوی دیگر، هر استقراضی که صرف ایجاد یک زیرساخت توسعه شود، باید بتواند درآمدی ایجاد کند.

می‌توان با چند محاسبه ساده ریاضی نشان داد که تنها و تنها درصورتی‌که نرخ واقعی درآمد آتی ایجادشده بیشتر از نرخ واقعی بهره پرداختی باشد، ایجاد استقراض می‌تواند دامنه‌دار باشد و تنها در این صورت است که دولت می‌تواند پایداری مالی خود را حفظ کند. در غیر‌ این صورت، بدهی با نرخ بالاتر از درآمد رشد می‌کند و نهایتا هیچ‌کس حاضر به قرض دادن به دولت نخواهد بود؛ چراکه امیدی به بازپرداخت بدهی از سوی دولت وجود نخواهد داشت.

این همان بحران بدهی‌هاست که کشورهای مختلفی از جمله، انگلیس، فرانسه، کشورهای آمریکای لاتین، ترکیه و بسیاری دیگر تجربه کرده‌اند. پدیده «توقف آنی» در واقع بیان همین وضعیت است که به ناگاه تمام منابع به روی دولت بسته می‌شود و دولت در تنگنای اعتباری قرار می‌گیرد. در این مرحله دولت توانایی استقراض و تداوم حیات را از دست می‌دهد و نهایتا ورشکست می‌شود. نکته بسیار مهم اینکه، برای پایداری مالی دولت فقط نرخ حقیقی رشد اقتصادی و نرخ حقیقی سود اهمیت دارند و نرخ تورم عملا نقشی در این میان ندارد.

 همین جاست که شارلاتانیسم تئوری مدرن پولی از مفهوم دومی که اشاره شد استفاده می‌کند و آن قدرت بی‌بدیل حاکمیت برای خلق پول است. این تئوری آشفته بیان می‌کند که چون دولت می‌تواند پول چاپ کند، پس هیچ‌گاه در بازپرداخت بدهی خود دچار مشکل نمی‌شود. براساس این تئوری، کافی است بدهی ایجادشده با چاپ پول جدید پرداخت شود و این داستان را می‌توان تا بی‌نهایت، یعنی تا جایی که اشتغال کامل ایجاد شود، ادامه داد. تنها مشکل اینجاست که چاپ پول و استقراض همزمان، هر دو تقاضا را در اقتصاد افزایش می‌دهد و اگر عرضه در اقتصاد یعنی رشد واقعی اقتصادی، به همان میزان افزایش نیابد، تورم افسار پاره می‌کند و قیمت‌ها افزایش می‌یابد.

تئوری پولی مدرن در اینجا بیان می‌کند که سرمایه‌گذاری دولت از محل استقراض قطعا ظرفیت تولیدی اقتصاد را بالا می‌برد و عرضه را افزایش می‌دهد و اگر هم چنین چیزی در کوتاه‌مدت اتفاق نیفتاد، چندان نباید نگران بود؛ چراکه دولت این بار می‌تواند برای جلوگیری از افزایش قیمت‌ها، مالیات بگیرد و تقاضا را به این ترتیب کم کند. همین‌جاست که پای لنگان این شارلاتان بازی حرفه‌ای می‌شکند؛ چراکه مالیات‌ستانی در واقع سیاست انقباضی مالی است و در جهت عکس استقراض و هزینه‌کرد دولت کار می‌کند و بی‌تردید سرمایه‌گذاری را کم می‌کند و رشد اقتصادی را کاهش خواهد داد. بدیهی است با کاهش رشد اقتصادی، توان دولت برای بازپرداخت بدهی کاهش می‌یابد و البته تورم بیشتر افزایش خواهد یافت.

 در جمع‌بندی می‌توان به‌راحتی بنیاد سست این تئوری سفارشی را که با تردستی درصدد تجویز یک نسخه برای سیاستمداران پوپولیست و غیرمسوول است، مشاهده کرد. آنچه امروز در کشورهای توسعه‌یافته می‌بینیم، نتیجه زحمات طاقت فرسای اقتصاددانان مسوولیت‌پذیر و بهای گزافی است که برای دستیابی به تورم پایین و رشد اقتصادی پایدار پرداخت شده است. بی‌اخلاقی حرفه‌ای و عدم‌مسوولیت‌پذیری اجتماعی تعداد اندکی اقتصاددان غیر‌شاخص که برای فرونشاندن شهوت قدرت و شهرت، تعهد علمی خود را در این قالب به حاکمان می‌فروشند، نهایت ابتذال اخلاقی است و‌ تنها راه مقابله با آنان یادآوری قصه شاه لخت و لباس حریر است.

نظرات کاربران

صدای سهامدار | 7 درخواستی که سهامداران از بورس دارند
پاسخ « شبندر » به تجدید ارزیابی + متن کامل
کاربران درباره بورس چه نوشتند
پذيره نويسي اوراق مرابحه عام دولت + جزییات
هشدار: کرونا مدیران بورسی را بیمار کرد
شایعه داغ امروز بازار سهام چه بود + پاسخ بورس
اختصاصی « دنیای بورس »: چرا عرضه شمش فولاد در بورس کالا افزایش یافت
ارسال ۵۰۰ کامیون بار به عراق از مرز سومار
10 نکته | عرضه اولیه فردا چگونه انجام میشود؟
۱۵ شرکت دانش‌بنیان عرضه اولیه می‌شوند
احتمال تغییرات جدید در اوراق تسه
اتصال کارت‌های بانکی ایران به روسیه
مهلت دو هفته‌ای سازمان امور مالیاتی به بانک‌ها
مهلت بدهکاران حساب ذخیره ارزی تمدید نمی‌شود
نامه‌نگاری برای ساماندهی بازار فولاد
زمان عرضه اولیه زیر مجموعه « وبملت »
بازار ارز و سکه | دلار در قیمت 23 هزار تومان باقی میماند؟
قیمت هر سهم « وبانک » چقدر رشد کرد
جلسه امروز بورسی ها با مجلس | لایحه افزایش سرمایه بررسی میشود
آیا افزایش ساعات معاملات سهام خوب است؟
برنامه کاری هفته آینده ظریف
سهامی که خریدارند | سهامی که فروشنده اند + جدول
معاملات کدام نمادها تایید نشد + اسامی
فوت سومین نماینده مجلس بر اثر ابتلا به کرونا
بازار مسکن | اوضاع چه خبر است + جدول
نگاه دیگری | چرا باید از رشد شاخص بورس بترسیم؟
سبد پیشنهادی امروز | چه سهامی بخریم
پیش بینی امروز | چه اتفاقی برای سهام میافتد
انتقاد شدید بايدن و سندرز از ترامپ
اطلاعیه مهم درباره سهام عدالت را بخوانید
ارزش تغییر درصد
39.69 0.15 0.38

قیمت‌ها

اونس طلا 1796 2.00 (0.11%)
نفت سبک 39.69 0.15 (0.38%)
نفت برنت 42.38 0.14 (0.33%)
بنزین 1.2415 0.00 (0.32%)
گاز طبیعی 1.723 0.00 (0.17%)
گازوئیل 364.63 0.75 (0.21%)
آلومینیوم 1677.8 1.00 (0.06%)
نیکل 13567.5 7.50 (0.06%)
سرب 1859 0.70 (0.04%)
روی 2198.3 3.50 (0.16%)
مس 6485.3 1.70 (0.03%)
اونس پلاتین 839.8 1.85 (0.22%)