دیده‌بان بورس یکشنبه (۲۱ مرداد)

تکانه‌های یک شروع

دیده‌بان بورس یکشنبه (۲۱ مرداد)

بازار سهام اولین روز هفته را در ادامه مسیر اصلاحی روز‌های قبل و با شتاب بیشتری دنبال کرد. افت ۲۵۰۷ واحدی شاخص کل و ریزش قیمت سهام کالایی هرچند سنخیتی با چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها نداشت اما اصلاحی متناسب با رشدهای اخیر به شمار می‌آمد. اتفاقی که با ادامه نزول قیمت‌ها می‌تواند به تقویت تقاضا و برگشت روند منجر شود.

ضعف تقاضا، دست در دست ترس خرید

دیروز شاهد ریزش قیمت سهام بزرگ و تاثیرگذار بر شاخص کل بودیم. این ریزش‌ها با بازگشایی برخی نمادهای متوقف و ضعف محسوس در سمت تقاضا از نیمه دوم ساعات معاملاتی شدت بیشتری به خود گرفت. ترس ورود نقدینگی در قیمت‌های فعلی با توجه به رشدهای اخیر قیمت از یک سو و هراس کم شدن سطح بازدهی کسب شده از سوی دیگر به عنوان اصلی‌ترین دلایل ضعف تقاضا و موتور محرک فشار فروش به شمار می‌آیند. برخی سهامداران که سهم‌های خود را در روزهای گذشته به فروش رسانده بودند نیز هنوز شرایط را برای ورود نقدینگی مساعد نمی‌دانند و خرید در قیمت‌های پایین‌تر را اولویت جذاب‌تری می‌دانند. احتمال دست به دست شدن زیاد سهام در شروع یک روند جدید صعودی ریسک جاماندن از روند را تا اندازه‌ای کاهش می‌دهد. از طرفی دیگر هنوز ریسک‌های غیرسیستماتیک به عنوان عامل اصلی عدم جذب منابع نقدینگی سرشار خارج از بازار سهام، این بخش از اقتصاد کشور را به جزیره‌ای اختصاصی مبدل کرده‌است که بازیگرانی با حجم نقدینگی بالا توانایی کنترل روند را حداقل در کوتاه‌مدت خواهند داشت.

نوسان‌های ابتدای مسیر
وقایع یاد شده در کنار عوامل تشدیدکننده هیجان در کوتاه‌مدت و گم شدن مولفه‌ای به نام تحلیل در میان انبوهی از نوسان‌های روزانه قیمت‌ها سرمایه‌گذاران را با خطای تشخیص مواجه می‌سازد. خرید از ترس عقب ماندن از روند صعودی و جاماندن از روند سودآوری بقیه بازارها در روزهای صعودی اکنون جای خود را به ترس از ریزش بیش از پیش قیمت‌ها و زیاد شدن زیان افراد داده است. شاید افرادی که برای خود حدضرر تعیین کرده‌اند، با ادامه ریزش قیمت‌ها به صف عرضه‌کنندگان اضافه شوند اما ذکر این نکته ضروری‌ست که بازار سهام در شرایط فعلی به پوست‌اندازی متغیرهای کلان در حال تغییر ساختار است و مختصات گذشته ملاک مناسبی برای تصمیم‌گیری در این وضعیت نیست.
بنابراین نوسان‌های صعودی و نزولی با چنین ابعادی و در شروع راه کاملا اجتناب‌ناپذیر است. خصوصا اینکه با محدودیت منابع سرمایه‌گذاری به دلایل یاد شده مواجه باشیم.

عنصر مخرب بلاتکلیفی
در حالی که اطلاعیه جدید بانک مرکزی درخصوص تحولات بازار ارز با عبارت "داد و ستد آزادانه ارز توسط واردکنندگان، صادرکنندگان و صرافان با قیمت توافقی در بازار مجاز شده است" شروع می‌شود، ادامه توضیح این موضوع و ارتباط آن به تصمیم اخیر رییس کل بانک مرکزی در روزهای گذشته و بازار ثانویه می‌تواند برداشت دوگانه‌ای به مردم بدهد. تاکید عبدالناصر همتی بر وجود یک بازار برای ارز (همان بازار ثانویه) در صحبت‌های وی در رسانه ملی و برنامه بانک مرکزی برای راه‌اندازی یک ساز و کار جدید جهت رفع نیاز مردم به ارز به کمک شبکه بانکی و صرافی‌ها نشان می‌دهد که تلاش برای تبدیل بازار ثانویه به عنوان مرجع اصلی قیمت‌گذاری و کنار زدن بازار موازی اولین چالش بانک مرکزی‌ست که هنوز برطرف نشده‌است و اولین قدم مقام سیاست‌گذار، به رسمیت شناخته شدن بازارثانویه به عنوان مرجع قیمت‌گذاری در میان مردم ا‌ست. از سوی دیگر وضعیت قیمت‌گذاری محصولات شیمیایی و فلزی در بورس کالا هنوز مشخص نیست. در اطلاعیه عرضه بورس کالا خبری از محصولات شرکت ملی مس نیست.
صحبت‌هایی در خصوص مشخص شدن خریداران محصولات از بورس کالا و عرضه مجدد تولیدات پایین دستی (خریداران کاتد مس ملزم به عرضه مفتول مس در بورس کالا خواهند شد) حاکی از کنترل این بازار و عدم اجازه در خصوص آزادسازی قیمت‌هاست. ادامه این رویه و مشخص نبودن شرایط، اهالی بورسی را در یک وضعیت بلاتکلیفی قرار داده‌است که تحلیل براساس شرایط گوناگون را با خروجی‌های (سودهای) بسیار متفاوتی همراه می‌کند. همین موضوع عامل مخربی برای سرمایه‌گذاری در بورس حداقل در کوتاه‌مدت برشمرده می‌شود

رویدادهای داخلی از نگاه «دنیای بورس»

الف) کلان: نزدیک یک هفته از اجرای سیاست جدید ارزی برای مهار بحران ارزی می‌گذرد اما ناظران همچنان از ابهام‌هایی در خصوص تعیین تکلیف ارزی برای برخی از صنایع خبر می‌دهند. حتی با وجود جلسه پنج‌شنبه گذشته ستاد اقتصادی دولت و جلسه صرافان با بانک مرکزی برای صرافی‌ها هنوز معلوم نیست حواله‌های شخصی را با چه سازوکاری به انجام برسانند. در این امروز اما خبر می‌رسد جلسه‌ای در دولت تشکیل می‌دهد که بر مبنای آن ممکن است در خصوص برخی ابهام‌های سیاست جدید ارزی همچون تعیین نرخ خوراک پتروشیمی‌ها با شرایط جدید ارزی تصمیم‌گیری شود.

اخبار مربوط به چگونگی تعاملات ایران با غرب پس از اجرای دور اول تحریم‌ها در  نقش مولفه‌های بیرونی اثرگذاری خود را در بازارها با دامنه محدودی دنبال می‌کنند. در حالی محمد جواد ظریف؛ وزیر امورخارجه به طور رسمی از عدم مذاکره میان دونالد ترامپ و حسن روحانی در اجلاس شهریورماه نیویورک خبر می‌دهد که ایران همچنان تاکید دارد ایالات متحده به دلیل زیرپاگذاشتن معاهده‌های بین‌المللی همچون برجام طرف قابل اعتماد برای از سرگیری مذاکرات مجدد نیست. البته رسانه‌های غربی و عربی از چگونگی تفاهم ایران با آمریکا در گیر‌ودار مذاکرات برجامی ایران و اروپا سخن به میان می‌آورند. حالا اما سازمان سرمایه‌گذاری خارجی ایران نیز متناسب با دامنه تاثیرگذاری تحریم‌ها از تعیین تکلیف فاینانس‌ها خبر داده که با خروج برخی از سرمایه‌گذاران اروپایی و آسیایی و ورود موج جدیدی از سرمایه‌گذاران چینی و روسی همراه بوده است.

دیروز البته در سکوت هیجان رسانه‌ای سخنگوی شورای نگهبان از تصویب لایحه مبارزه با تامین مالی تروریسم موسوم به FATF خبر داد. پیش‌تر شورای نگهبان و مجمع تشخیص آن را مغایر با منافع و امنیت ملی کشور دانسته بودند. تصویب FATF از آن رو اهمیت دارد که برخی از مقام‌های رسمی اروپایی به طور تلویحی از شرط تصویب FATF برای ادامه همکاری اروپا با ایران خبر داده بودند.

بازار قراردادهای آتی سکه نیز متناسب با فروکش کردن تب التهاب‌ها در بازار ارز و سکه و کاهش قیمت تسویه قراردادها پس از پایان معاملات امروز شاهد کاهش میزان وجه تضمین قراردادها است تا اندکی از تب معاملات آتی هم کاسته شود.

ب) صنایع: اجرای دور اول تحریم‌ها همچنان موضوعی است که بسیاری از صنایع داخلی را درگیر خود کرده است. پیشگام این صنایع خودروسازان هستند که با توقف و کاهش فعالیت خودروسازان آلمانی و فرانسوی طرف قرارداد با ایرانی‌ها با شرایط سختی دست و پنجه نرم می‌کنند. دامنه اثر تحریم‌ها می‌تواند علاوه بر تعداد تیراژ با کاهش کیفیت و ممانعت از تکنولوژی‌ها خودروسازان را وارد فاز جدید و دشواری کند. متناسب با فشار آمریکا به شرکا و متحدان خود حالا دولت عراق هم با وجود مخالفت‌ها قصد دارد مانع از واردات خودروسازان ایرانی به این کشور باشد.

ج) شرکت‌ها: برخی از غول‌های پتروشیمی‌ همگام با اجرای سیاست جدید ارزی ارز خود را در بازار ثانویه عرضه کردند و حتی از تداوم این رویکرد برای کاهش تب التهاب و متعادل شدن قیمت‌ها در بازار از ناحیه عرضه و تقاضا در روزهای آینده خبر دادند.

در همین حال بانک سامان دیروز به شدت نسبت به سواستفاده برخی از سرمایه‌گذاران شخصی نسبت به پروژه البرزمال در کرج که نیمی از سرمایه‌گذاری‌ها در این بخش را اختیار خود دارد واکنش نشان داد. بانک ملت نیز در ادامه سیاست فروش اموال و دارایی‌های مازاد، از برنامه مزایده فروش زیر مجموعه قند و شکر تصفیه اهواز خبر داد.

در همین حال خبرها حاکی از این است که سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات در نظر دارد با انجام مجموعه‌ای از برنامه‌های توسعه‌ای، حوزه فعالیت هلدینگ انرژی خود را که سال‌ها در پی انجام آن است، گسترش دهد.    

رویدادهای خارجی از نگاه «دنیای بورس»

اوره گرانول برای دومین هفته متوالی در مسیر صعود قرار گرفت و قیمت این محصول نزدیک به 2 درصد افزایش یافت. بر طبق گزارش Fertilizerworks قیمت سبد جهانی اوره گرانول در هفته منتهی به 9 آگوست در سطح 272/5 دلار قرار گرفت.

قیمت متانول در بازار داخلی چین این هفته 110 یوان پایین آمد و به 3190 یوان در هر تن رسید که این رقم برابر با 372 دلار بر مبنای قیمت‌های وارداتی است. افزایش ذخایر متانول به ویژه در شرق چین اصلی‌ترین دلیل تضعیف قیمت در بازار داخلی چین بود. با این وجود قیمت در بازار وارداتی افزایشی مختصر را تجربه کرد. کمبود ملموس عرضه در این بازار به افزایش قیمت متانول دامن زد.

رشد قیمت محصولات فولادی در برخی از روزهای این هفته منجر به حمایت مناسب از قیمت سنگ‌آهن شد و این محصول توانست در اواسط هفته تا سطح 70 دلار صعود کند. با رشد قیمت در اوایل هفته، سطح عرضه از سوی معامله‌گران در بنادر چین افزایش چشمگیری را تجربه کرد امری که به رکود بازار دریایی منجر شد و همین امر نیز قیمت ها را زیر فشار قرار داد و بخشی از رشد پیشین عرضه را خنثی کرد.

این هفته آلومینیوم توانست با رشد قیمتی بیش از سه درصد تبدیل به پیشتاز بازار فلزات شود اما دیگر محصولات معاملاتی این بازار زیر فشار قرار گرفتند. در این میان روی بدترین عملکرد قیمت را به ثبت رساند. تغییرات شاخص دلار و جنگ تجاری چین و آمریکا تاثیرگذارترین عوامل بر بازار در هفته اخیر بودند.

با توجه به دستورالعمل وزارت صنعت در زمینه محاسبه قیمت پایه محصولات فولادی در بورس کالا بر اساس نرخ تسعیر ارز بانک مرکزی و قیمت فولاد در منطقه CIS، تغییرات هفتگی قیمت محصولات فولادی در مطلبی از سوی دنیای بورس ارائه شد.

در هفته‌ای که گذشت بسیاری از محصولات پتروشیمی در بازارهای آسیایی با افزایش قیمت مواجه شدند و در این میان تنها مونواتیلن گلایکول و استایرن روندی نزولی را پشت سرگذاشتند. بهترین عملکرد قیمتی به نام بوتادین به ثبت رسید.

نمودار روز شاخص کلبیشتر

نمودار روز شاخص کل فرابورسبیشتر