چالش‌های اجرای پروژه اسقاط خودروها

در شرایطی که دولت دوازدهم به‌دنبال اجرای ابرپروژه اسقاط خودروهای فرسوده سنگین تا پایان عمر خود است، آمارها نشان می‌دهند تجاری‌سازان کشور با وجود افزایش تیراژ در سال گذشته، هنوز هم کمتر از ظرفیت اسمی خود تولید دارند.

به گزارش «دنیای اقتصاد» طبق تصمیم دولت، قرار است ۲۰۲ هزار و ۵۰۰ دستگاه خودروی فرسوده سنگین (تجاری) در سه سال اسقاط و محصول‌های نو جایگزین آن‌ها شوند. هرچند این طرح در صورت اجرا، تاثیر قابل‌توجهی بر کاهش آلودگی هوا و پایین آمدن مصرف سوخت و همچنین افت نرخ تصادفات جاده‌ای خواهد داشت، با این حال به نظر می‌رسد خودروسازان تجاری کشور هنوز از آمادگی لازم برای اجرای این ابرپروژه برخوردار نیستند.

این ناآمادگی را می‌توان به وضوح در آمار تولید سال گذشته تجاری‌سازان مشاهده کرد، چه آنکه با وجود افزایش تیراژ، فاصله زیادی با خودروهای موردنیاز در ابرپروژه اسقاط دارند. با در نظر گرفتن طرح دولت، باید هر سال ۶۷‌هزار و ۵۰۰ دستگاه خودرو تجاری سنگین در کشور به تولید برسد و این در حالی است که آمار سال گذشته نشان می‌دهد تجاری‌سازان تنها حدود یک سوم از این رقم را به تولید رسانده‌اند.

با این حساب، دولت راه زیاد و سختی برای عملی کردن ابرپروژه خود دارد و اگر می‌خواهد ظرف سه سال، بیش از ۲۰۲ هزار خودروی فرسوده سنگین را اسقاط و جایگزین کند، باید زیرساخت‌های آن را فراهم کرده و ظرفیت خالی تجاری‌سازان را فعال کند.

طبق آمار اعلامی وزارت صنعت، معدن و تجارت، در مجموع ۱۹ هزار و ۷۵۶ دستگاه خودروی تجاری سنگین در سال ۹۶ به تولید رسید که در مقایسه با سال ۹۵، افزایشی بیش از ۱۴ درصد را نشان می‌دهد. در این آمار، مینی‌بوس‌ها و میدل‌باس‌ها آماری یک هزار و ۳۸۱ دستگاهی را از خود به جا گذاشته‌اند و در مقایسه با سال ۹۵، حدود ۵۳ درصد افزایش تولید را تجربه کرده باشند.

همچنین تیراژ اتوبوس‌ها نیز به یک هزار و ۷۸۲ دستگاه رسید که نشان از رشد ۵۴ درصدی آن‌ها در مقایسه با سال ۹۵ دارد. از سوی دیگر اما در مجموع تنها ۱۶ هزار و ۵۹۳ دستگاه کامیون و کامیونت و کشنده در سال ۹۶ به تولید رسید و با این حساب، تولید این مدل خودروها نسبت به سال ۹۵، حدود ۹ درصد بالا رفت.

هرچند این افزایش تولید خودروهای تجاری در سال ۹۶، به نوبه خود نکته مثبتی به‌شمار می‌رود، اما نکته منفی اینجاست که تولیدکنندگان خودروهای موردنظر، زیر ظرفیت اسمی خود مشغول به تولید هستند. در این بین، با دو غول نیمه‌دولتی یعنی ایران‌خودرودیزل و سایپادیزل مواجهیم که با تیراژی کمتر از ظرفیت اسمی خود به تولید مشغول هستند.

بنابر آمار اعلامی، ایران‌خودرودیزل (زیرمجموعه تجاری‌ساز ایران خودرو) در سال گذشته کمتر از ۸۰۰ دستگاه محصول سنگین و نیمه سنگین (شامل کامیون، اتوبوس و مینی‌بوس) به تولید رساند که این آمار در مقایسه با تیراژ سال گذشته افت را نشان می‌دهد. در حالت تفکیکی، ایران خودرودیزل تنها ۴۸۱ ‌دستگاه کامیون و کامیونت و کشنده را در سال گذشته به تولید رساند که نشان از افت بیش از ۸۰ درصدی آن در مقایسه با سال ۹۵ دارد.

این شرکت اما در بازه زمانی موردنظر ۲۹۴ دستگاه اتوبوس و مینی‌بوس به تولید رساند که این تیراژ سبب کاهش ۳۲ درصدی ایران خودرو دیزل (در حوزه اتوبوس و مینی‌بوس) شده است. دیگر واحد تجاری‌ساز نیمه دولتی کشور یعنی سایپادیزل نیز که زیرمجموعه گروه خودروسازی سایپا به‌شمار می‌رود، در سال گذشته در مجموع چهار هزار و ۷۳۵ دستگاه کامیون، کامیونت و کشنده را به تولید رساند که نشان می‌دهد در مقایسه با سال ۹۵ حدود ۵۴ درصد افزایش تیراژ داشت.

هرچند خودروسازان خصوصی نیز در تولید محصول‌های تجاری کشور نقش دارند، با این حال آن‌ها نیز با مشکلات زیادی به‌خصوص در حوزه مالی مواجه هستند و تیراژشان کفاف ابرپروژه اسقاط دولت را نمی‌دهد. با توجه به آمار منتشره، خودروسازان بخش خصوصی توانسته‌اند بیش از ۱۴ هزار دستگاه انواع کامیون و کامیونت و کشنده و اتوبوس و مینی‌بوس را به تولید برسانند.این در حالی است که آن‌ها هم مانند ایران خودرودیزل و سایپادیزل، زیر ظرفیت اسمی خود تولید دارند.

بیشترین تیراژ نصیب بهمن موتور شده که آمارها نشان می‌دهند این شرکت حدود ۶ هزار دستگاه انواع خودروهای سنگین و نیمه سنگین را در سال ۹۶ به تولید رساند. با توجه به تیراژ سال گذشته تجاری‌سازان، اسقاط و جایگزینی بیش از ۲۰۲ هزار خودرو فرسوده، نیاز به بهبود زیرساخت‌ها و تخصیص منابع مالی کلانی دارد و باید منتظر ماند و دید دولت با چالش‌های موجود بر سر راه ابرپروژه‌اش چه خواهد کرد.

نمودار روزانه صنعت اطلاعات بیشتر

ارزش تغییر درصد
23,800.7 655.45 2.75

نمادهای زیر مجموعه

ح . سایپاآذین‌ (خاذینح) گسترش‌سرمایه‌گذاری‌ایران‌خودرو (خگستر4) زامیاد (خزامیا) سازه‌ پویش‌ (خپویش) ایران‌ خودرو (خودرو4) سرمایه‌گذاری‌ رنا(هلدینگ‌ (ورنا2) سرمایه‌گذاری‌ رنا(هلدینگ‌ (ورنا) تولیدمحورخودرو (خمحور) آهنگری‌ تراکتورسازی‌ ایران‌ (خاهن) فنرسازی‌زر (خزر2) نیرو محرکه‌ (خمحرکه4) الکتریک‌ خودرو شرق‌ (خشرق2) صنایع‌ریخته‌گری‌ایران‌ (خریخت) زامیاد (خزامیا2) ح . مهندسی‌نصیرماشین‌ (خنصیرح) لنت‌ ترمزایران‌ (خلنت) مهرکام‌پارس‌ (خمهر) سایپا دیزل‌ (خکاوه4) مهندسی‌نصیرماشین‌ (خنصیر) کمک‌فنرایندامین‌ (خکمک) تولیدمحورخودرو (خمحور4) رینگ‌سازی‌مشهد (خرینگ4) ریخته‌گری‌ تراکتورسازی‌ ایران‌ (ختراک) گروه‌بهمن‌ (خبهمن2) ایران‌ خودرودیزل‌ (خاور2) چرخشگر (خچرخش2) ح . پارس‌ خودرو (خپارسح) مشارکت سایپا،سه ماهه20% (مساپا955) گروه‌بهمن‌ (خبهمن) آهنگری‌ تراکتورسازی‌ ایران‌ (خاهن2) فنرسازی‌خاور (خفنر) ح . آهنگری تراکتورسازی‌ ایران‌ (خاهنح) محورسازان‌ایران‌خودرو (خوساز) فنرسازی‌زر (خزر) چرخشگر (خچرخش) ایران‌ خودرو (خودرو2) ح . الکتریک‌ خودرو شرق‌ (خشرقح) فنرسازی‌خاور (خفنر2) نیرو محرکه‌ (خمحرکه) سایپاآذین‌ (خاذین) پارس‌ خودرو (خپارس) سازه‌ پویش‌ (خپویش2) سرمایه‌گذاری‌ رنا(هلدینگ‌ (ورنا4) سایپا (خساپا) رینگ‌سازی‌مشهد (خرینگ) پارس‌ خودرو (خپارس2) موتورسازان‌تراکتورسازی‌ایران‌ (خموتور4) گسترش‌سرمایه‌گذاری‌ایران‌خودرو (خگستر) فنرسازی‌خاور (خفنر4) رادیاتور ایران‌ (ختور) سایپا دیزل‌ (خکاوه) ح . سرمایه‌گذاری‌ رنا(هلدینگ‌ (ورناح) موتورسازان‌تراکتورسازی‌ایران‌ (خموتور) ایرکا پارت صنعت (خکار) ح . فنرسازی‌خاور (خفنرح) ح . موتورسازان‌تراکتورسازی‌ (خموتورح) الکتریک‌ خودرو شرق‌ (خشرق) سایپا (خساپا2) ایران‌ خودرو (خودرو) ایران‌ خودرودیزل‌ (خاور) قطعات‌ اتومبیل‌ ایران‌ (ختوقا2) قطعات‌ اتومبیل‌ ایران‌ (ختوقا) بهمن دیزل (خدیزل2) مهندسی صنعتی روان فن آور (خفناور) بهمن دیزل (خدیزل) بهمن دیزل (خدیزل4) ح . مهندسی صنعتی روان فن آور (خفناورح) ح . مهندسی صنعتی روان فن آور (خفناورح2) تولید خودرو سایپا کاشان (خکاشا) صنایع تولیدی اشتاد ایران‌ (تشتاد) صکوک مرابحه سایپا908-3ماهه 18% (صایپا908) صکوک مرابحه سایپا998-3ماهه 18% (صایپا9982) صکوک مرابحه سایپا908-3ماهه 18% (صایپا9082) صکوک مرابحه سایپا998-3ماهه 18% (صایپا998) صکوک اجاره سایپا143-3ماهه18% (صایپا1432) صکوک اجاره سایپا403-3ماهه18% (صایپا4032) صکوک اجاره سایپا403-3ماهه18% (صایپا403) صکوک اجاره سایپا143-3ماهه18% (صایپا143) اختیارف خودرو-3185-10/08/1396 (طخود8004) ص مرابحه خودرو1412- 3ماهه 18% (صخود14122) ص مرابحه خودرو0012- 3ماهه 18% (صخود0012) صکوک اجاره سایپا - 3ماهه18% (صایپا1042) ص مرابحه خودرو412- 3ماهه 18% (صخود412) ص مرابحه خودرو1412- 3ماهه 18% (صخود1412) صکوک اجاره سایپا - 3ماهه18% (صایپا104) ص مرابحه خودرو0012- 3ماهه 18% (صخود00122) گروه اقتصادی کرمان خودرو-پذیره (کرمان خودرو) توسعه و عمران شهرستان نائین (خعمرا) ایران خودرو دیزل (خاور) گروه اقتصادی کرمان خودرو (خکرمان) مهندسی صنعتی روان فن آور (خفناور) سایپا دیزل (خکاوه)