دیده‌بان بورس یک‌شنبه (23 اردیبهشت)

عبور از فضای حمایتی ؟

دیده‌بان بورس یک‌شنبه (23 اردیبهشت)

شاخص کل بورس تهران در معاملات دیروز با رشد حدود 200 واحدی مواجه شد. فروکش تدریجی تب و تاب فروش سهام در معاملات دیروز مشهود بود. ارزش معاملات در مقایسه با پایان هفته گذشته افت قابل توجهی را تجربه کرد. با توجه به رویه معاملات دیروز باید به این موضوع توجه داشت که خریداران در سطوح پایین‌تر مشتاق خرید سهام هستند اما در مسیر صعودی عقب‌نشینی این دسته از معامله‌گران محسوس است.

اثر منفی حمایتی از سهام ؟

تلاطم اخیر که به واسطه برجام کل اقتصاد و بورس تهران را در نوردید اثرات روانی بر رفتار معامله‌گران داشته است. در این خصوص نباید از واقعیت‌های موجود غافل شد و اثرات این عوامل را در کوتاه‌مدت فراموش کرد. برای مثال حمایت‌های همه‌جانبه حقوقی‌ها از بازار سهام که در فروکش کردن هیجان فروش ناشی از ریسک سیاسی بسیار موثر بود و تحسین سایر فعالان بازار را به دنبال داشت اما این حمایت‌ها اثرات منفی خود را در معاملات بازار آزاد خواهد گذاشت.

یکی از اثرات واقعی این حمایت‌ها، ارسال سیگنال به معامله‌گران در بازار است. بر این اساس سیگنال مثبت چتر حمایتی حقوقی‌ها بر بازار سهام، کنترل هیجانات سمت فروش با دلگرمی دادن به سهام‌داران است. از سوی دیگر نباید انتظار داشت وقتی انگیزه خریداران فعلی «حمایتی» بوده و نه ارزندگی و جذابیت، سهام مسیر صعودی را در پیش بگیرد. بر این اساس یکی از سناریوهای محتمل در این فضا سرکوب رشد اندک قیمتی سهام، به واسطه تشدید عرضه از سوی معامله‌گران است.

البته با تشکیل کف‌های حمایتی قدرتمند، افت فشار فروش با نزدیک شدن به این سطوح مورد انتظار است. با این حال نکته قابل توجه در این میان تشدید محسوس فشار فروش با شکسته شدن احتمالی این سطوح حمایتی است.

تفاوت جنس خریداران

همان‌طور که اشاره شد از نگاه بازار جنس خریداران کنونی سهام با گذشته متفاوت است. بر این اساس فضای حمایتی گرچه در اطمینان خاطر بخشیدن به معامله‌گران در مواجهه با ریسک سیستماتیک احتمالی موثر است اما اثر قابل توجهی در سرکوب انگیزه «خرید واقعی» را میان دیگر معامله‌گران دارد. منظور از خرید واقعی، تقاضای سهام به واسطه ارزندگی و برای کسب سود در آینده‌ای نزدیک است. پس از معاملات چهارشنبه فعالان بازار به این باور رسیده‌اند عمده خریدهای کنونی حقوقی‌ها تنها به منظور کاهش تب و تاب سیاسی بازار بوده است. زمانی‌که معامله‌گری با این پیش‌فرض در بازار حضور دارند دلیلی برای خرید در سطوح قیمتی بالاتر نمی‌بینند، زیرا از نظر آن‌ها این حمایت‌ها نمی‌توانند تا ابد ادامه داشته باشند و از سوی دیگر در سایه ریسک سیستماتیک رشد اندک قیمتی سهام می‌تواند با فشار محسوس عرضه سهام مواجه شود. بر این اساس نباید انتظار داشت که در این شرایط معامله‌گر تمایلی به خرید در سطوح بالای قیمتی داشته باشد. اگر بنا باشد این رفتار میان معامله‌گران شیوع پیدا کند به تدریج باید در انتظار افت ارزش معاملات در روزهای آتی بود.  

هضم سطوح تعادلی جدید

بر اساس آن‌چه تا این‌جا گفته شد نباید انتظار رشد قیمتی سهام را در آینده‌ای نزدیک داشت؛ زیرا از طرفی سیگنال حمایتی به فروشندگان بالقوه سهام همچنان این معامله‌گران در حالت آماده‌باش قرار داده است تا در صورت احساس خطر، سهام را به بازار عرضه کنند، همچنین خریداران نیز با حاکمیت فضای حمایتی بر بازار، چشم‌انداز روشنی برای صعود سهام حداقل در کوتاه‌مدت نمی‌بینند و بر این اساس تمایلی به خرید در سطوح قیمتی بالا ندارند.

با این حال نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد لزوم هضم سطوح قیمتی جدید در بسیاری از نمادها به خصوص کالایی‌ها است. در این خصوص عمده نمادهای کالایی از جمله گروه فلزی و معدنی‌ها در سال 96 با رشدهای قابل توجه سهام همراه شدند. در حالی‌که سرعت رشد قیمتی سهام تا حدودی زیاد بود، به نظر می‌رسد پذیرفتن سطوح قیمتی جدید به عنوان نقطه‌های جدید تعادل سهم با این سرعت دشوار باشد. بر این اساس حمایت از سهام به خصوص در گروه‌هایی که رشدهای قابل توجه را تجربه کرده‌اند باعث می‌شود که سطوح کنونی قیمت‌ها به تدریج در ذهن معامله‌گر جای اطلاعات قبلی از سهم را بگیرد و به نوعی بازار به این سطوح عادت کند.

بعضا این ترفندی است که برخی از سفته‌بازان برای بالا نگه داشتن قیمت سهام به خصوص در شرکت‌های کوچک استفاده می‌کنند. اما نکته قابل توجه در این شرایط این است که اگر عامل واقعی که سطوح قیمتی جدید را توجیه کند به تدریج ظاهر نشود، با توجه به فضای حاکم بر معاملات سهم، سختی کار حامیان سهام بیشتر نیز می‌شود.

محرک عبور از فضای روانی

احتمال عبور از شرایط کنونی موضوعی است که ذهن معامله‌گران را به خود مشغول کرده است. از زاویه دیگر این موضوع مطرح می‌شود که آیا سهام توانایی آغاز یک مسیر صعودی را با فشار سیاسی موجود و همچنین جو روانی حاکم بر بازار خواهد داشت؟ کارشناسان برجسته بازار احتمال رخداد این موضوع را در آینده‌ای نه‌چندان دور بالا می‌دانند. عوامل بنیادی شاید چندان دلچسب وضعیت اقتصادی کشور نباشد اما ناگزیر در حمایت از سهام موثر خواهد بود. در این خصوص گزارش‌های «دنیای بورس» کاملا می‌تواند در این مسیر راه‌گشا باشد.

در بالا به این موضوع اشاره شد که «از نگاه فعالان بازار» رفتار کنونی معامله‌گران حقوقی رنگ و بوی حمایتی دارد اما نگاهی دقیق‌تر به برخی از نمادهایی که مورد توجه بازار به خصوص حقوقی‌ها هستند کاملا این موضوع را تایید می‌کند که شاید بخشی از انگیزه خرید حمایتی باشد اما نمی‌توان از جذابیت سهام چشم‌پوشی کرد. برای بسیاری از شرکت‌ها وضعیت بنیادی به قدری جذاب است که ریسک بازی در سهام (خرید و فروش مکرر به منظور کسب سود بیشتر) بالا است. اما زمان خودنمایی این عوامل برای هر یک از شرکت‌ها متفاوت بوده و این موضوع باید با دقت بیشتری بررسی شود. در این خصوص مطالعه گزارش سودآوری «ارفع» با عبور از وام ارزی و همچنین شعاع جذابیت تک‌نمادهای بورسی به شدت توصیه می‌شود.  

نمودار روز شاخص کلبیشتر

نمودار روز شاخص کل فرابورسبیشتر