سقوط بازار جهانی

دیده‌بان بورس شنبه (21 بهمن)
دیده‌بان بورس شنبه (21 بهمن)

پس از یک هفته متعادل در بازار سهام به نظر می‌رسد بورس‌بازان روزهای سختی را پیش رو داشته باشند. جایی که سقوط قیمت‌ها در بازار جهانی یکی از اصلی‌ترین محرک‌های بورس تهران را تضعیف کرده است. باید دید حمایت سهامداران حقوقی، توجه به رشد نرخ دلار و اصلاح قیمت سهام طی هفته‌های اخیر تا چه حد می‌توانند فشار فروش‌های احتمالی امروز را محدود کنند.

انتظارات منفی از معاملات سهام؟ در نظرسنجی هفتگی «دنیای بورس» نیز مشاهده می‌شود امیدواری زیادی به ویژه میان کارشناسان نسبت به صعود قیمت‌ها وجود ندارد. این فضا میان فعالان بورسی کمی متفاوت‌تر است و آنها امیدواری بیشتری به روند قیمت‌ها در هفته جاری دارند. شاید علت امر این باشد که بسیاری از فعالان، هنگام شرکت در نظرسنجی نسبت به افت‌های شدید قیمتی در معاملات روز جمعه آگاهی نداشتند.

معاملات امروز از سه جنبه می‌تواند تحت تاثیر منفی قرار گیرد. نخستین مورد که اشاره نیز شد، افت قیمت‌ها در بازار جهانی است. مساله دوم قرار گرفتن در بین‌التعطیلین که ممکن است حضور فعال بورس‌بازان را محدود کند. اما سومین مساله تعطیلی هم‌زمان بازار جهانی و بورس تهران در روز یکشنبه است که ممکن است بسیاری ریسک بازگشایی بازار جهانی در معاملات دوشنبه را چندان پذیرا نباشند.

دیدگاه نامشخص به آینده کالاها: همانطور که اشاره شد قیمت‌ها در بازار جهانی هم‌زمان با ریزش شاخص‌های سهام مسیر کاهشی پیش گرفتند. همه چیز از یک خبر خوب برای اقتصاد آمریکا آغاز شد. جمعه هفته گذشته با اعلام آمار اشتغال آمریکا، رشد بیش از انتظار دستمزدها این انتظار را به وجود آورد که قرار است تورم ایالات متحده افزایش یابد و در نتیجه نرخ بهره نیز مسیر صعودی به خود می‌گیرد. همین مساله کافی بود تا بورس این کشور که مدت‌هاست از نگاه بسیاری از کارشناسان بیش‌ارزشگذاری شده است شروع به ریزش کند. سقوط شاخص‌های بورس آمریکا به صورت دومینویی به سایر بورس‌ها و همچنین قیمت عمده کالاها سرایت کرد. البته در خصوص کالاها نباید از نقش افزایش شاخص دلار نیز غافل شد. قیمت‌گذاری کالاها بر اساس دلار سبب می‌شود تا زمانی که شاخص دلار به عنوان نماینده ارزش این ارز رشد پیدا کند، نرخ کامودیتی‌ها تضعیف شوند.

به این ترتیب در پایان معاملات هفتگی، هر بشکه نفت خام برنت به 62.6 دلار و نفت آمریکا به کمتر از 60 دلار رسید. آلومینیوم با افت 2.2 درصدی در معاملات روز جمعه به قیمت 2120 دلار رسید. مس نیز با کاهش 1.6 درصدی روز جمعه در مرز 6750 دلار ایستاد. روی و سرب هرچند افت کمتری را تجربه کردند، اما باز کاهشی بودند و به ترتیب با قیمت 3370 و 2537 دلار به معاملات هفتگی پایان دادند.

اکنون اما دیدگاه‌ها نسبت به آینده بازارها چندان قطعی و یکدست نیست. گرچه اکثر کارشناسان این سقوط بازار جهانی را نشانه‌ای برای رکود اقتصادی نمی‌دانند، اما هم‌زمان تاکید می‌کنند که نمی‌توان احتمال ورود به وضعیت رکودی را نیز کاملا رد کرد. آنها معتقدند شواهد موجود روند فعلی بازار سهام را صرفا یک اصلاح نشان می‌دهد و دوره رکودی نیازمند محرک‌های دیگری است که اکنون به چشم نمی‌خورد؛ البته نباید فراموش کرد که دوره‌های رکودی را نیز در اکثر موارد کمتر کسی پیش‌بینی کرده است.

به هر حال با در نظر گرفتن اینکه رکود در اقتصاد جهانی سناریوی کمتر محتملی است، بسیاری همچنان نسبت به قیمت کالاها امیدوارند. در این میان می‌توان به موسسه معتبر گلدمن ساکس اشاره کرد که هنوز رسیدن قیمت نفت به بالای 80 دلار، مس فراتر از 8000 دلار و سنگ آهن 80 دلاری را از پیش‌بینی‌های خود حذف نکرده است. خوش‌بینی به کالاها منحصر به این موسسه نیست و گروه‌های دیگری نیز همچنان شرایط بنیادی کالاها را مثبت ارزیابی می‌کنند و معتقدند افت‌های اخیر هیجانی و متاثر افت بازارهای سهام بوده است.

برای تحلیل این ماجرا باید به دو متغیر اصلی اثرگذار بر کالاها توجه کرد. نخست ارزش دلار است. تحلیل‌های کنونی از رشد شاخص دلار حمایت نمی‌کنند. کارشناسان معتقدند نه تنها آمریکا در روند افزایش نرخ بهره سریع عمل نخواهد کرد، بلکه وضعیت اقتصادی سایر ارزهای مهم نظیر یورو و پوند نیز رو به بهبود است و مانع از افزایش ارزش دلار خواهد شد. بنابراین، تهدید زیادی از سمت رشد شاخص دلار از سوی کارشناسان بین‌المللی برای کالاها متصور نیست.

اما مساله دوم بحث چین به عنوان اژدهای مصرف و تولید کالاها است. در کوتاه‌مدت باید در نظر داشت که چینی‌ها این هفته به جشن شکوفه‌های چین رسیده و تعطیلات این کشور می‌تواند حداقل به صورت مقطعی تقاضای کالاها را تضعیف کند. در ادامه سیاست‌های چین در دو حوزه اثرگذار خواهند بود. نخست بحث سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و به طور خاص سرمایه‌گذاری بخش مسکن است که پس از اوج‌گیری سال 2017، طی دو ماه اخیر نرخ رشد آن کاهشی شده است. باید دید دولت چین برای حمایت از رشد اقتصادی، امسال چگونه در مسیر سرمایه‌گذاری‌ها گام برمی‌دارد. نکته دوم بحث محدودیت‌های تولید است به منظور کاهش آلودگی هوا انجام می‌شود این موضوع به طور ویژه بر قیمت فولاد و آلومینیوم اثرگذار خواهد بود و البته با اثرگذاری بر وضعیت زغال‌سنگ به صورت غیرمستقیم بسیاری از کالاها را متاثر خواهد کرد. در شرایط کنونی که به نظر می‌رسد چین در این حوزه با جدیت در حال پیگیری مسائل و کنترل آلودگی است.

بنابراین، در شرایطی که بسیاری از عوامل ابهام همچنان در بازار جهانی به چشم می‌خورد به نظر می‌رسد فعالان باید به این متغیرهای کلیدی توجه ویژه‌ای کرده و بر اساس دیدگاه سرمایه‌گذاری خود (کوتاه‌مدت یا بلندمدت) خرید و فروش سهام را انجام دهند.

نیمه پر بورس تهران: اما فارغ از آنکه افت بازار جهانی اثر جدی بر عرضه‌های معاملات امروز خواهد گذاشت، توجه به چند نکته می‌تواند در ادامه مسیر از قیمت سهام حمایت کند. در این میان باید تاکید شود که بخشی از رشد سودآوری شرکت‌های کالایی در سال جاری ناشی از بهبود تولیدات بوده و افزایش قیمت‌ها سوخت بسیار قدرتمندی بود که موجب هم‌افزایی در جهت افزایش سود بنگاه‌ها شد. همچنین، سهامداران به ویژه طی هفته‌های اخیر و تحت تاثیر ریسک‌های مختلف برای خرید سهام کالاهای تعجیل نکردند. به عبارت دقیق‌تر، قیمت سهام متناسب با رشد اخیر قیمت جهانی کالاها افزایش پیدا نکرد که حالا بخواهد همگام با ریزش قیمت‌ها با کاهش شدیدی مواجه شود. مساله دیگر که بسیاری از کارشناسان بر آن تاکید می‌کنند روند نرخ دلار در بازار آزاد است. افزایش نرخ دلار طی هفته‌های اخیر یکی از مواردی است که در صورت ثبات می‌تواند از قیمت سهام شرکت‌های کالایی حمایت کند. تحلیلگران معتقدند افت و نه سقوط قیمت‌های جهانی کالاها به راحتی با نرخ‌های کنونی دلار جبران خواهد شد و در نتیجه این مساله نیز می‌تواند سپر محافظی در برابر ریزش قیمت‌ها در بورس باشد.

چرخش نقدینگی؟ اما یکی از سناریوهای ممکن بحث چرخش نقدینگی از سمت کالایی‌ها به کوچک‌ترهای بورس است. برخی معتقدند افت قیمت جهانی کالاها می‌تواند نقدینگی را به سمت سایر گروه‌های بورسی حرکت دهد و جذابیت آنها را افزایش دهد. هرچند چنین دیدگاهی را نمی‌توان به طور قطع انکار کرد، اما باید به دو مساله توجه ویژه داشت. نخست آنکه به دلیل وجود ریسک‌های سیستماتیک در فضای کنونی بورس، احتمال رونق پایدار یک گروه خاص به ویژه آنکه عامل بنیادی نیز از آن حمایت نکند چندان بالا به نظر نمی‌رسد. گواه این ادعا را نیز می‌توان هفته‌های اخیر دانست که با اصلاح قیمت سهام کالامحور، رونق پایدار و تحرک قیمتی جدی در سهام کوچک رخ نداد. دومین مساله آن است که نوع نقدینگی فعال در سهام کالایی که عموما با دیدگاه بنیادی فعالیت می‌کند، چندان قابلیت جذب به سمت گروه‌های کوچک‌تر و جریانات سفته‌بازی را ندارد. بنابراین، هرچند موج‌های کم‌دامنه در سهام مختلف چندان بعید به نظر نمی‌رسد، اما برای ورود به این موج‌ها باید به نکات یادشده نیز توجه داشت.

نمودار روز شاخص کلبیشتر

نمودار روز شاخص کل فرابورسبیشتر